ભૂલાયેલો શોખ: સંગીત

.. એટલે કે મ્યુઝિક.

મારો આ બાબતમાં ટેસ્ટ એકદમ મસાલા છે. બેબી ડોલ ગીત મને ગમ્યું, ચાર બોટલ વોડકા પણ ગમ્યું. મન્ના ડે ગમે છે અને એક જમાનામાં અમે માઇકલ જેક્સનનાં ચાહક હતા. મારો ટીમ મિત્ર અમીર કહે છે તેમ, “સંગીત કદી ખરાબ હોતું નથી”. આઇપોડ આવ્યા પછી સંગીત સાંભળવાનું ઓછું થયેલું તે રનિંગ પછી ફરી શરુ થયું મુંબઇ આવ્યા પછી સંગીત સાંભળતા દોડવાનું મુશ્કેલ અને ખતરનાક હોવાથી એ પણ બંધ થયું છે. કામના સમયે સંગીત સાંભળવાનું પણ બંધ થયું છે. ફોનમાં પણ ગણ્યાં-ગાંઠ્યા ગીતો રહ્યા છે, તેમ છતાંયે કોઇક વખત સંભળાઇ જાય છે. આ પોસ્ટ યાદ આવી તેનું કારણ જોકે કર્નલ મોડ્યુલ સંગીત છે. નેટકેટ નામના બેન્ડે લિનક્સ કર્નલ મોડ્યુલ તરીકે તેમનું સંગીત રજુ કર્યું છે. જે તમે તેમની ગીટહબ રેપોઝિટોરી પરથી મેળવીને, મોડ્યુલ કમ્પાઇલ કરીને, કમાન્ડ લાઇન પર સાંભળી શકો છો! :)

નેટકેટનું સંગીત
નેટકેટનું સંગીત

કેડીઇ કોન્ફરન્સ ૨૦૧૪: તમારે કેમ જવું જોઇએ?

* મારી કેડીઇ કોન્ફરન્સ વિશેની છેલ્લે લખેલ પોસ્ટ નો સંદર્ભ લઇને ફરી એ વિશે લખી રહ્યો છું. કેમ? કારણ કે, ગુજરાતને આંગણે આવી કોન્ફરન્સ થતી હોય અને એનો લાભ કોઇને ન મળે તો મને એમને ગુમાવેલ તકનું વધારે દુ:ખ થશે.

મને યાદ છે કે જ્યારે હું કોલેજમાં (૨૦૦૦-૨૦૦૪) હતો ત્યારે લિનક્સ, ઓપનસોર્સ કે કોઇ કોન્ફરન્સ એટલે શું એનું કંઇ જ્ઞાન ન હતું. જ્યારે મુંબઇ આવ્યો અને ઉત્કર્ષ પ્રોજેક્ટમાં જોડાયો ત્યારે લિનક્સ અને ઓપનસોર્સની એક નવી દુનિયા મારી સામે આવી. ત્યારે થયું કે આ જ્ઞાન મને કોલેજમાં મળ્યું હોત તો કેટલાં વર્ષો પહેલાં મેં ઓપનસોર્સમાં યોગદાન આપવાનું શરુ કરી દીધું હોત? કદાચ મારો પ્રોજેક્ટ જુદો હોત, પણ કંઇ વધુ હું કરી શકત. જો તમે અત્યારે કોલેજમાં હોવ અને આવી તક તમને મળતી હોય તો ચોક્કસ ગુમાવવા જેવી નથી જ. અને, હું તો કહું છું કે જો તમે કોલેજનાં ફેકલ્ટી, પ્રોફેસર હોવ તો – આ કોન્ફરન્સ  કે બીજી કોઇપણ ઓપનસોર્સ કોન્ફરન્સ – તમારા માટે છે. કારણ? અહીં તમને દુનિયાભરમાંથી આવેલા વ્યક્તિઓ મળશે જે ડેવલોપર છે, પણ ઓપનસોર્સમાં તેમનાં યોગદાનમાં જુદા પડી આવે છે.  દા.ત. કેડીઇ કોન્ફરન્સની વાત કરીએ તો, નિખિલ મરાઠે, અત્યારે મોઝિલા સાથે કામ કરે છે, જે ગાંધીનગરની DAIICT કોલેજનો જ છે.

અને – સારા માર્ક લાવી, સારા કેમ્પસમાં જવાનું દરેકનું સપનું હોય છે, પણ કંઇક અલગ કરવું છે? તો આવી કોઇ કોન્ફરન્સ તમને માર્ગ ચીંધશે!

કેડીઇ કોન્ફ ૨૦૧૪

કેડીઇ કોન્ફરન્સ ૨૦૧૪

* તો હાજર છે, ૨૦૧૪ની કેડીઇ કોન્ફરન્સ, અને એ પણ ફરીથી આપણાં ગુજરાતમાં! ગયા વખતની જેમ જ આ કોન્ફરન્સ ગાંધીનગર ખાતે, DAIICT માં યોજાવાની છે. રજીસ્ટ્રેશન માટે અહીં ક્લિક કરો. આ વખતની કોન્ફરન્સ એકદમ અલગ છે, કારણ કે આ વખતે કેડીઇના જાણીતાં ડેવલોપર્સ પ્રથમ વખત અહીં આવી રહ્યા છે. દુર્ભાગ્યે, આ કોન્ફરન્સ મારી એક બીજી કોન્ફરન્સ સાથે જ છે, એટલે મારાથી આ વખતે પણ આવી શકાય એવું લાગતું નથી, છતાંય અહીં આંટો મારવાનો પૂરતો પ્રયત્ન કરવામાં આવશે. કેડીઇની સાથે-સાથ જો તમને C++ પ્રોગ્રામિંગમાં રસ હોય તો પણ અહીં હાજરી આપવા જેવી ખરી. કેડીઇ એ એકદમ મસ્ત અને વધુમાં કહીએ તો ફ્રેન્ડલી પ્રોજેક્ટ છે. એક વખત જો તમને એમાં રસ પડશે તો પેલા માનવભક્ષી (અહીં કોડભક્ષી એમ સમજવું) વાઘની જેમ તમે લોહી (અહીં કોડ એવું સમજવું) ચાખી જશો :)

ત્યાં મળીશું?

ફોન્ટબુક

ફોન્ટબુક
ફોટો આભાર: કોકિલા મિસ્ત્રી

* ઓકે! આ ફોન્ટબુક એટલે શું? ફોન્ટબુક એટલે ભારતીય ભાષાઓનાં ફોન્ટ ડેવલોપર અને ડિઝાઇનર્સ માટેની માર્ગદર્શિકા.

થયું એવું કે છેલ્લાં કેટલાય વર્ષોમાં આપણે કેટલાય નવાં ફોન્ટ્સ ભારતીય ભાષાઓ માટે યુનિકોડમાં જોયા છે. જેમાનાં મોટાભાગના પ્રોફેશનલ ફોન્ટ ડિઝાઇનર્સ દ્વારા બનાવવામાં આવ્યા છે અને અમુક ઓપનસોર્સ ડેવલોપર્સ દ્વારા બનાવવામાં આવ્યા છે. ડિઝાઇનર્સ પાસે યુનિકોડ ફોન્ટ કઇ રીતે બનાવવા (એટલે કે ડિઝાઇન કે કલાની દ્ર્ષ્ટિએ)નું જ્ઞાન હોય પણ, યુનિકોડની અંતર્ગત માહિતી ન હોય તેવું પણ બને અને બીજી બાજુ ઓપનસોર્સ ડેવલોપર્સ (દા.ત. હું) વગેરેને ડિઝાઇન સેન્સ ન હોય (મોટાભાગે!) તે સ્વાભાવિક છે.

આ ખાઇને પૂરવા માટે એક એવા ડોક્યુમેન્ટ કે એવી માર્ગદર્શિકાની જરુર હતી જે આ ખાલી જગ્યા ઉર્ફે ખાઇને ઓછી કરે. દુર્ભાગ્યે, આપણાં ઇન્ડિક ફોન્ટ સીધા-સાદાં નથી. દા.ત. મલયાલમમાં બે પ્રકારની ફોન્ટ સ્ટાઇલ ઉપયોગમાં લેવાય છે (જૂની અને નવી). ગુજરાતીમાં અમુક અક્ષરો ઉપયોગમાં નથી, છતાંય ક્યારેક કે ઉપયોગમાં આવે છે અને ત્યારે ચોક્કસ ફોન્ટ વાપરવા હોવ ત્યારે તકલીફ ઉભી થાય છે. ફોન્ટ ડિઝાઇનર્સને આ બધી બાબતો કોઇ ચોક્કસ એક જગ્યાએથી જાણવા મળે તો આ પ્રશ્ન દૂર થઇ જાય છે (કે સહેલો બને છે).

આ માટે સૌપ્રથમ સંતોષે ગઇસાલથી એક આવી માર્ગદર્શિકા પર કામ કરવાનું શરુ કર્યું અને અમારી છેલ્લી (એટલે કે ૨૦૧૩ની) લેંગ્વેજ સમિટ વખતે આ માર્ગદર્શિકાને એક અલગ પ્રોજેક્ટ તરીકે મૂકવામાં આવી છે. તમે પણ તેમાં તમારો ફાળો આપી શકો છો. આપજો જ! કારણ કે, આ માર્ગદર્શિકા ભવિષ્યમાં એક આખા પુસ્તકનું સ્વરૂપ ધારણ કરે તેવી પૂરેપુરી શક્યતા છે.

આ પ્રોજેક્ટ ગીટહબમાં છે: https://github.com/IndicFontbook/Fontbook ફોર્ક કરો અને મોકલો તમારી પુલ રીકવેસ્ટ!

અત્યારની છેલ્લી PDF તમે અહીંથી ડાઉનલોડ કરી શકો છો: http://thottingal.in/documents/Fontbook.pdf

પુસ્તક: પેંગ્વિન ઊડી શકે છે!

* વર્ષો પહેલાં ઇ.સ. પૂર્વે એપ્રિલ ૨૦૦૯માં અમારા દ્વારા આ બ્લોગ પર એક સાહસિક પોસ્ટ ‘નવું સાહસ: લિનક્સ વિશે ગુજરાતીમાં પુસ્તક‘ લખવામાં આવી હતી. અને નક્કી હતું તેમ, એના ઉપર જરાય કામ-કાજ થયું નહી. પણ, વિકિમેનિઆમાં કોઇક ચર્ચા દરમિયાન વાત નીકળી કે આવું કોઇક પુસ્તક લખવાનો સૌથી ઉત્તમ રસ્તો છે – સાથે મળીને લખવું. અને, આમ પણ, આ પુસ્તકનો કોઇ વ્યાપારિક હેતુ છે જ નહી એટલે મારે પબ્લિશર જોડે માથાકૂટ કરવાનો સવાલ જ નહોતો.

તો હાજર છે – પેંગ્વિન ઊડી શકે છે! – હવે ગીટહબ પર!

હજી માત્ર કાચી-પાકી રુપરેખા જ લખી છે. સમય મળતાં વધુ વિગતો ઉમેરતો જઇશ. અહીં તમે પણ તમારો ફાળો – જોડણી સુધારો, સંદર્ભો, ટેકનિકલ ખામીઓ – વગેરે આપી શકો છો. ફાળો આપવાનો ઉત્તમ રસ્તો ગીટહબમાં તેને ફોર્ક કરીને પુલ રીકવેસ્ટ મોકલવાનો છે. જ્યારે તમે પુલ રીકવેસ્ટ મોકલો ત્યારે ધ્યાન રાખજો કે ગીટ બ્રાન્ચનો ઉપયોગ કરો જેથી આપણાં ફેરફારો અડફેટે ન ચડે! ફાળો આપવાનો બીજો રસ્તો આ પ્રયત્ન વિશે વધુ માહિતી ફેલાવવાનો છે.

થોડા સમય પછી પુસ્તકને LaTex બંધારણમાં ફેરવવામાં આવશે, જેથી PDF અને ePub જેવા બંધારણો તરત જ શક્ય બનશે – જે હજી શીખવાનું ચાલુ છે.

અપડેટ: જો તમે ગીટહબમાં ફોર્ક કરેલ હોય, અને મારા અપડેટ્સ સાથે અપ-ટુ-ડેટ રહેવા માંગતા હોવ તો નીચેની માહિતી ઉપયોગી થશે (લિનક્સ અને મેક માટે, વિન્ડોઝ – રામ જાને!)

૧. તમારા ફોર્કમાં જાવ,

cd penguin-can-fly

૨. અપસ્ટ્રીમ તરીકે મારી ગીટ રેપોઝિટોરી ઉમેરો,

git remote add upstream git@github.com:kartikm/penguin-can-fly.git

૩. અને પછી, અપડેટ્સ મેળવો,

git fetch upstream

૪. અને, મર્જ કરો:

git merge upstream/master

મર્જ કરતાં પહેલાં જોઇ લો કે કંઇ conflict વગેરે તો નથી ને.

આજની કડીઓ

* ભારતીય ભાષાઓમાંથી બ્રેઇલ લીપીમાં રુપાંતરણ કરતું સોફ્ટવેર. થેન્ક્સ ટુ નિર્ભિક અને પૂજા. અત્યારે તો દેવનાગરી–>બ્રેઇલમાં પ્રાપ્ત છે. ગુજરાતી ટેસ્ટિંગ માટે હું વોલિયન્ટર બન્યો છું. ટેસ્ટિંગ વગેરે (અને જો પાયથોન ફાવતું હોય તો, કોડ વગેરેમાં પણ!) તમારો ફાળો આપી શકો છો.

જુઓ: https://github.com/pareidolic/bharati-braille

* ક્રાયપ્ટોકેટ, પ્રાયવસીને પ્રાથમિકતા આપતી ચેટ સેવા.

* અને, એક બાત કહેના તો ભૂલ હી ગયા!!

પમી તારીખે એટલે કે ૦૫/૦૫ એ ડેબિયનની નવી આવૃત્તિ રીલીઝ (ie પ્રકટ) થઇ છે. ગેટ ઇટ વ્હાઇલ ઇટ ઇઝ હોટ! એમ તો રીલીઝ પાર્ટી વગેરે રાખવાનો પ્લાન હતો, પણ હજી સુધી ક્યાંય ગોઠવણ થઇ હોય એવા સમાચાર આવ્યા નથી. આમ પણ, હમણાંથી ડેબિયન પર ફોકસ ઓછું થાય છે, જે હવે નજીકના ભવિષ્યમાં વધારવાનો પ્લાન છે. (આવાં કેટલાંય ભવ્ય પ્લાન્સ અમે બનાવેલા છે, જોઇએ હવે મહેલ ઇંટનો બને છે કે પત્તાનો, વ્હુ નૉસ?)

પ્રોગ્રામિંગનો પ – ભાગ ૧

નોંધ: અહીં ઉપરનો અક્ષર ‘પ’ છે, ‘૫’ નહી.

તમને કદાચ ખ્યાલ હશે કે એક નવું લેપટોપ લેવામાં આવ્યું હતું (વેલ, EMI પર ;)) અને એ લેપટોપનો મૂળ હેતુ એ હતો કે શ્રીમતીજી કે થોડું કોમ્પ્યુટર શીખે અને પ્રોગ્રામિંગ પણ. અમારું લક્ષ્ય એ હતું કે એક વર્ષના સમયગાળામાં નાનકડો પ્રોજેક્ટ કે કોઇ ઓપનસોર્સ પ્રોજેક્ટમાં યોગદાન આપી શકાય એટલું શીખવું. પ પરથી યાદ આવ્યું કે અમે શરુઆત પાયથોનથી કરી. શરુમાં મેં ઘરે Learning Python નામનું પુસ્તક મોકલ્યું, જેનું વજન બહુ હોવાથી તેમાં બે-ત્રણ પ્રકરણથી વધુ આગળ વધી શકાયું નહી (સંદર્ભ માટે સારું, બાકી નવાં-નવાં પ્રોગ્રામરો માટે નહી).

ત્યાર પછી અમે શરુઆત કોડએકેડમી.કોમથી કરી અને શરુઆત સારી ચાલુ રહી છે. હવે, પ્રશ્ન આવ્યો કે કોમ્પ્યુટર અને ડેબિયનમાં નવાં-નવાં લોકોને દૂર બેઠાં સોફ્ટવેર અપડેટ્સ કે કોઇ મુશ્કેલી હોય તો સપોર્ટ કેવી રીતે આપી શકાય કે કંઇ ચર્ચા કરવી હોય તો? અમારી પાસે વિકલ્પો ઘણાં હતાં,

૧. ફોન

૨. સ્કાયપે, ગુગલ હેંગઆઉટ

૩. ચેટિંગ (જીટોક વગેરે)

શરુમાં અમે ફોન અને ચેટિંગથી ચલાવ્યું, પણ છેવટે મારે ssh ની જરુર ઉભી થઇ અને અમારે no-ip.org ની સહાય લેવી પડી. તેમ છતાંય, teamviewer પણ એક સારો અને સરળ ઉપાય છે. વધુમાં ડેબિયન માટે તેનું પેકેજ પણ સરસ છે (તે વાઇનની ઉપર ચાલે છે, એ આખી વાત અલગ છે! અને ઓપનસોર્સ નથી એ બીજી વાત છે).

જો કોઇને ખબર ન હોય તો એક બીજો સરસ ઉપાય ‘ઓપન ઇથરપેડ‘ છે. જેમાં ચેટિંગ વત્તા વ્હાઇટબોર્ડનો સમાવેશ થઇ જાય છે.

અમારા આ સાહસ પર બીજી પોસ્ટ ફરી ક્યારેક!