નવાં ગુજરાતી ફોન્ટ: રાસ

કે પછી રસા? એક સરસ નવાં ગુજરાતી ફોન્ટ મળ્યા છે. ઓપનસોર્સ છે તેથી ડેબિયનમાં મૂકવામાં આવ્યા છે અને થોડા સમય પછી કદાચ અન્ય લિનક્સ ઓપરેટિંગ સિસ્ટમમાં પ્રાપ્ત થશે. ત્યાં સુધીમાં તમે તમારી હાલની ઓપરેટિંગ સિસ્ટમમાં તેને ડાઉનલોડ કરીને ચકાસણી કરી શકો છો. ગીટહબ પર છે, એટલે કોઇ મુશ્કેલી કે બગને સીધો ત્યાં ‘રીપોર્ટ’ કરવો.

ડબલ ક્વોટ્સમાં “ડ”

nginx

ઉપરનું પાનું જો તમે Nginx વેબ સર્વર તમારા કોમ્પ્યુટર કે સર્વરમાં ઇન્સ્ટોલ કર્યુ હોય તો કશી જ ગોઠવણ વગર દેખાય. ઘણી વખત વેબસાઇટ બનાવવા વાળા ગરબડ કરે તો ફોલબેક પણ દેખાય, એ વખતે ડેબિયનના Nginx પેકેજ મેઇન્ટેનર તરીકે મારું ઇમેલ સરનામું બગ્સ રીપોર્ટના પાનાં પર પણ દેખાય છે (કાર્તિક@ડેબિયન.ઓર્ગ), એટલે લોકો એમ સમજે કે એમની વેબસાઇટને ડાઉન કરવામાં મારો હાથ (કે પગ) છે. બોલો. અમુક લોકોએ તો મને ધમકી પણ મોકલી. એટલે, હાલમાં હું મોસ્ટ વોન્ટેડ છું🙂

ટૂંકમાં, ડફોળ લોકોની સંખ્યા ટેકનોલોજીના ફેલાવા સાથે વધતી જ રહી છે!!

મીની ડેબકોન્ફ મુંબઇ ૨૦૧૫

* હોની (મીની ડેબકોન્ફ) અને અનહોની (મુંબઇ મેરેથોન ૨૦૧૫)ને કોણ ટાળી શકે છે? જે થવાનું હતું તે થયું. હવે આ પોસ્ટને બે ભાગમાં વિભાજીત કરી દેવામાં આવી છે, જેથી જેને દોડવાં વિશેની પોસ્ટ ન જોવી હોય એમને શાંતિ રહે. આ શું, દોડ-દોડ કરે છે, આ માણસ?

* સૌથી પહેલાં વાત કરીએ હોનીની (ના. ધોનીની નહી). મુંબઇ મીનીડેબકોન્ફ ૨૦૧૫ની. તારીખ મોડાં-મોડાં આવી કારણ કે મુંબઇમાં કોઇ કોન્ફરન્સ કરવી હોય તો ક્યા ંકરવી એ સળગતો પ્રશ્ન છે. વધુમાં બજેટ પણ જોવું પડે. આઇ.આઇ.ટી. મુંબઇનું કામકાજ એમ તો સારું, પણ સરકારી કામકાજ તમને ખ્યાલ જ છે. છેવટે, બધું સારું થયું અને તારીખો નક્કી થઇ. મને પછી યાદ આવ્યુ ંકે બીજા દિવસે તો મેરેથોન છે! વેલ, જે હોય તે, મારી ટોક પણ સબમિટ કરી દેવામાં આવી. વેબસાઇટ અપડેટ કરવા (એ પણ, જસ્ટ ડેબિયન સર્વર પર, એક્ચ્યુલ વેબસાઇટ નહી) સિવાય આમાં મારો કોઇ ફાળો નહોતો. વોલિયન્ટર્સ ઓછાં હતાં, પણ મજબૂત હતા.

કોન્ફરન્સ માટે વહેલી સવારે નીકળ્યો અને સમયસર પહોચ્યો ત્યારે સૌથી પહેલાં કુમાર અને જલધર વ્યાસ મળ્યા. અમે ત્રણેય જણાંએ ડેબકોન્ફ ૧૦ (ન્યૂ યોર્ક)ની ટી-શર્ટ પહેરી હતી. એ એવી અનેક ડેબકોન્ફમાંની હતી, જ્યાં હું જતાં-જતાં રહી ગયો હતો😉

ત્રણ ડેબિયન ડેવલોપર્સ
જલધર, કુમાર અને કાર્તિક – ત્રણ ડીડી.

ઉપરોક્ત ચિત્રમાં મારા મોઢાં પર જે ખુશીની ઝલક દેખાય છે, એ જલધર અને કુમારને મળીને છે, બાકી આખું અઠવાડિયું ભયંકર થાક લાગે એવું જ કામ-કાજ, દોડાદોડી હતી (એની વાત વળી અલગ પોસ્ટમાં, પછીથી).

થોડો સમય આડા-અવળી વાતો કરી અને કોન્ફરન્સ શરુ થઇ. પ્રો. કુમાર અને કાનને શરુઆતી પરિચય આપ્યો અને ફોસી ટીમ વિશે માહિતી આપી. ત્યારબાદ ત્રણ રુમમાં અલગ-અલગ વિષયો પર ટોક હતી. લંચ પછી મને રવિ અને કૃપા મળ્યા. રવિની ઓળખાણ બ્લોગ (કે ફેસબુક)થી થયેલી અને અમે મીનીડેબકોન્ફ ૨૦૧૧માં મળેલાં. અચાનક કોઇને મળવાનો આનંદ થાય એ વાત અલગ પોસ્ટનો વિષય છે.

લંચ ઓકે હતું (બજેટ પ્રમાણે સારું હતું). ચા-કોફી તો ગુલમહોરમાં જ કરવા પડે. મારી ટોકમાં કંઇ ખાસ ભલીવાર હતો નહી, પણ જલધર, કુમાર અને બીજાં લોકો જોડે ડેબિયનનાં ભારતમાં ભવિષ્ય વિશે શું કરી શકાય – પર મોટી ચર્ચા કરી (જે મારી અને જલધરની ટોક હતી)! ગુગલ સમર ઓફ કોડનાં ડેબિયનનાં સ્ટુડન્ટ્સ પણ આવ્યાં હતાં, જેઓએ સરસ વિષયો પર ટોક આપી. એમાં એક એન્ડ્રોઇડ પર ડેબિયન ઇન્સ્ટોલ કરવા વિશે હતી (કુમાર સુખાની) અને બીજી એપસ્ટ્રીમ ડેટા (અભિજીત) પર.

સીજી સન્ની, શિરિષ અને અમારા બીજાં ડેબિયન ડેવલોપર – પ્રવિણ જોડે ઘણી ચર્ચા-વિચારણાએ આ ડેબકોન્ફનું બીજું જમા પાસું હતું. (PS: આઇ લવ કોરિડોર ચર્ચાઓ. દા.ત. કોઇના ઘર જઇએ અને બાય-બાય કહેતી વખતે ઘરે બેઠાં હોઇએ એનાં કરતાં વધુ સમય બારણાં પર વાતો કરવા વીતાવીએ – એ ઘટનાને શું કહેવાય? એનાં માટે કોઇ શબ્દ ખરો?)

સાંજે ૫.૪૦ જેવો ઘરે જવાં નીકળ્યો. ઘરે જતાં રીક્ષામાં પૂરા ૧ કલાક ૧૫ મિનિટ (મીટર કેટલું થયું, એ પૂછવું નહી) મેરેથોન અને બીજી વસ્તુઓ માટે પેકિંગ પણ બાકી હતું. હવે, ટૂંક સમયમાં મેરેથોનની બોરિંગ પોસ્ટ માટે તૈયાર રહેજો!

અમેરિકન ડાયરી – ૨

* એમ તો આ પોસ્ટ હવે વાસી ગણાય પણ, તેમ છતાંય…

સાન હોસે જવા માટે કેલટ્રેન પકડવાની હતી અને વેન્ડિંગ મશીનમાં ભૂલથી ૧૦ની જગ્યાએ ૨૦ ડોલર નાખ્યા એટલે ૧૦ ડોલરનું પરચૂરણ મળ્યું જે મને આખી ટ્રીપ દરમિયાન કામમાં આવવાનું હતું. કેલટ્રેનનો અનુભવ સરસ રહ્યો. ગુગલ મેપ્સ ઝિંદાબાદ જેથી અમે હોટેલ ચાલીને સીધાં જ પહોંચી ગયા. કોન્ફરન્સ માટેની શરુઆત સાંજથી થવાની હતી અને એ દિવસે ડિનર સિવાય બીજો કોઇ કાર્યક્રમ હતો નહી એટલે લોકોને મળવામાં અને આજુ-બાજુ થોડું ફરવામાં સમય ફાળવ્યો.

બીજા દિવસે અમારે ધ ગ્રેટ અમેરિકા નામના એમ્યુઝમેન્ટ પાર્કમાં જવાનું હતું. કેમ જવાનું હતું એ ન પૂછતાં, પણ મજા આવી. વર્ષો પછી ચકડોળ (કે જ હોય તે), રોલર કોસ્ટરમાં બેઠા. મોટાભાગની રાઇડ્સ ડર લાગે તેવી હતી એટલે તેમના ફોટાઓ પાડીને સંતોષ માન્યો. ત્યાં સ્વાભાવિક રીતે સોડા-બર્ગર-આઇસક્રિમનું લંચ આપણને બહુ ગમ્યું નહી એટલે હોટેલમાં આવીને નાસ્તો કરીને પેટ ભર્યું. સાંજ માટે અમને કહેવામાં આવ્યું હતું કે બિઝનેશ ફોર્મલમાં આવજો અને હું એક પણ ફોર્મલ શર્ટ કે શૂઝ લઇ ગયેલો નહી (આમ પણ, ઘરેથી બિઝનેશ હોય એટલે ચડ્ડી-ટીશર્ટમાં જ અમે બિઝનેશ કરીએ છીએ ;)) એટલે સૌથી સરળ ટી-શર્ટ અને સીધું-સાદું જીન્સ પહેર્યું. ઓહ, પછી ખબર પડી કે ત્યાં લિનસ ટોરવાલ્ડ્સ અને પીટર નોર્વિગ આવવાના છે. કોન્ફરન્સનું ઉદ્ઘાટન, ફોટાઓ અને પછી સરસ ડિનર. ડેબિયન અને બીજાં કેટલાંય પ્રોજેક્ટસનાં લોકો જોડે ફેસ-ટુ-ફેસ મુલાકાત અને વધુ ગાઢ પરિચય એટલે મજા જ આવે.

રાત્રે મને ખબર પડીકે ઠંડી કોને કહેવાય!

શનિવારે આખો દિવસ કોન્ફરન્સમાં જ વ્યસ્ત હતો અને વધુ લોકો જોડે મુલાકાત થઇ. સાંજે અમે ડેબિયન અને બીજા લોકોએ કી-સાઇનિંગ પાર્ટી પણ કરી જે સફળ રહી. આ પાર્ટી અમે ચોકલેટ-ટી રુમમાં કરી હતી જ્યાં વિવિધ દેશોમાંથી લાવેલી ચોકલેટ્સ અને ચા ચાખવા માટે રાખેલી હતી.

ડિનર પહેલાં વૈભવ શર્માને મળવાનું હતું. હવે આ વિશે, લાગે છે કે અલગ પોસ્ટ કરવી જ પડશે. તો, ત્રીજી પોસ્ટ માટે તૈયાર રહો!

હેલ્લો અમેરિકા!

* એમ તો આ પોસ્ટ અમે અમેરિકા આવ્યા ત્યારે લખવી જોઇતી હતી, પણ એક દિવસનાં જેટલેગ પછી મારા પગની સાથે હાથ (અને મગજ) પણ જેટલેગ થઇ ગયું હતું.

* પહેલો દિવસ સારો રહ્યો. સાન ફ્રાન્સિસ્કોમાં રખડવાની મજા આવી પણ છુટ્ટા પૈસાની રામાયણ (એની સ્ટોરી પછી ક્યારેક).

* ઓફિસમાં જઇને બધાંને હાય અને બાય કહેવામાં આવ્યું અને આમ પણ અહીં આવવાનો મુખ્ય હેતુ સાન હોસે (જોશે, પણ હોસે) માં ગુગલ સમર ઓફ કોડની મેન્ટોર સુમિટમાં જવાનો હતો. ત્યાં ઓવરઓલ મજા આવી રહી છે. ગઇકાલે લિનસ ટોરવાલ્ડ્સ, પીટર નોરવિગ અને બીજાં મોટ્ટાં માથાઓની મળવાની મજા આવી. આજે પણ ડેબિયન અને અન્ય પ્રોજેક્ટસનાં વિવિધ ઓપનસોર્સ લોકોને મળ્યો.

* અહીં આવીને દોડવાનું બાજુ પર મુકાઇ ગયું છે. (સાન ફ્રાન્સિસ્કોમાં ૧૦ કિમી સિવાય) છતાંય, આજે સાંજે સાયકલિંગ અને કાલે રનિંગનો કાર્યક્રમ છે. કાલનો દિવસ એકદમ ભરચક. એટલે વધુ મજા આવશે.

* ફોટાઓ? ઇન્સટાગ્રામ અને ફેસબુક પર સમય મળ્યે મુકવામાં આવશે.

* અને હા, ન્યૂ યોર્કમાં એક દિવસ ખરેખર મજાનો જવાનો છે. કેમ? સામાન સાથે કેમ રખડાય એનો તમને ખ્યાલ આવી જશે😉

અપડેટ્સ – ૧૨૮

* અપડેટ્સ ઝાઝાં ને પોસ્ટ નાની.

* છેલ્લાં શનિવારે નક્કી કર્યા મુજબ માઉન્ટ મેરી ચર્ચ અને બેન્ડસ્ટેન્ડની મુલાકાત લેવામાં આવી. મુસાફરી એકંદરે આરામદાયક રહી (સિવાય કે વળતી વખતે હું અને બાકી બધાં જુદી-જુદી ટ્રેનમાં આવ્યા!).

ત્યાં પાડેલા ફોટાઓમાંથી બે વિકિમિડિઆ કોમન્સમાં મૂક્યા છે. પણ, પછી ખબર પડી કે આનાં કરતાં તો ઘણાં સારા ફોટાઓ ત્યાં છે જ.

Mount_Mary_Church,_Top_view

ત્યાંથી બેન્ડસ્ટેન્ડ મજા આવી. ખાસ કરીને કવિનને ફરી વખત દરિયો જોવા મળ્યો એટલે!

* રવિવારે ફરી બાંદ્રાથી NCPA લોંગ સ્લો રન (૨૦ કિમી) અને મજા-મસ્તી. મસ્ત બ્રેકફાસ્ટ અને રીટર્ન ટ્રેન મુસાફરી. માર્ચ મહિનામાં બે નાનકડી રેસ છે, જેમાંથી એકાદમાં ભાગ લઇશ. ૩૦ માર્ચે ઓટિઝમ અંગે જાગૃતિ માટેની ૭ કિલોમીટરનું રનિંગ છે. કવિન જોડે આવશે તો એને પણ ૧ કિલોમીટરમાં દોડાવવામાં આવશે એવો પ્લાન છે. જોકે આ પ્લાન તેની ફાઇનલ પરીક્ષાઓના સમય પર આધારિત છે.

* કિન્ડલ પેપરવ્હાઇટ ૩જી લેવામાં આવ્યું છે. અત્યારે તો મોટાભાગે ટેકનિકલ રિડિંગ ચાલે છે. બે-ત્રણ ગુજરાતી પુસ્તકો ટેસ્ટિંગ માટે મૂક્યા છે, જે સરસ રીતે વાંચી શકાય છે (થોડી રેન્ડરિંગ ક્ષતિઓ સાથે).

* આ વખતે ડેબિયન અને વિકિપીડિઆ – બન્ને પ્રોજેક્ટ્સ માટે ગુગલ સમર ઓફ કોડનો કો-મેન્ટોર બન્યો છું. ખાસ કરીને ડેબિયનનાં પ્રોજેક્ટમાં મજા આવી જશે. વિકિપીડિઆનો પ્રોજેક્ટ પણ સરસ છે.

મોટિવેશન

* મોટિવેશન એટલે શુ? મોટા લોકો રિનોવેશન કરાવે એને મોટિવેશન કહેવાય?😉 (એટલિસ્ટ, અમારા જેવાં મિસ્ત્રીઓ માટે કહેવાય!). મોટિવેશનનો વિષય એટલા માટે છેડવામાં આવ્યો છે કે (એને છેડતી કહેવાય?) અત્યારે બે દિવસ પછી મેરેથોન હોવા છતાં મારો આત્મવિશ્વાસ તળિયે જઇને બેઠો છે. થોડુંક, મોટિવેશન છે કે દુનિયામાં ૦.૦૧ ટકા લોકોએ મેરેથોન દોડી છે (સંદર્ભ આપો!) અને એમાં ફરીથી મારો સમાવેશ થશે.

* મોટિવેશન એટલા માટે પણ નથી કે, બાકી બીજી બધી જગ્યાઓએ મારાં મોટિવેશનને મુક્કા પડી રહ્યા છે. આ મુક્કાઓનો જડબાંતોડ જવાબ કેવી રીતે આપવો એનું પ્લાનિંગ ચાલી રહ્યું છે, પણ જોઇએ કે આ લડાઇ ક્યાં જઇને અટકશે!

* ડેબિયન માટે પણ મારું મોટિવેશન પહેલાં જેવું નથી (દુનિયાનાં ૦.૦૦૦૦૨ ટકા લોકો ડેબિયન ડેવલોપર્સ છે), તેમ છતાંય, થોડા સમય પછી ફરી સેલ્ફ-મોટિવેશન મેળવી ત્યાં પણ કંઇક કરવું છે, આ વર્ષમાં.

* મોટિવેશન વિડિઓ, આ લેખ જોવાઇ રહ્યા છે. મજા આવે છે🙂

આવજો, સિંગાપોર!!

* એમ તો આજે નહી પણ આવતી કાલે જવાનો છું, પણ આખરી રાત છે, કાલે ખબર શું થાય એટલે આજે સાંજે જ પોસ્ટ મૂકી દઉં છું. ઓકે, મજાક કરું છું. મોડે રાત્રે ઘરે પાછો આવીશ ત્યારે સામાન પેક કરવાનો હશે જ એટલે કોઇ પોસ્ટ કરવાનો સમય નહી મળે.

* તો શું કર્યું અહીં? થોડી શોપિંગ, થોડી પાર્ટી, થોડું કામ-કાજ. એકંદરે કામ-કાજ જ વધુ કર્યું, કારણ કે ઓફિસ તો ચાલુ જ હતી અને હું સિંગાપોર હોઉં કે સિંકદરાબાદ, કોઇ ફરક પડતો નથી. હા, તાપમાન પ્રમાણે મારો મૂડ બદલાય ખરો. અહીં ઓર્ચાડ રોડ થોડો ઝાકમઝોળ વાળો એટલે મજા આવી ગઇ. હજી પણ પેલી કાલની મેરેથોનની વાત યાદ આવે છે, તો અત્યંત દુ:ખ થાય છે.

* પરમ દિવસે, કુણાલભાઇને મળ્યો અને લિટલ ઇન્ડિયામાં બેઠા-બેઠાં સુખ, દુ:ખ, સિંગાપોર, ઇન્ડિયા અને ગામનાં ગપ્પાં માર્યા. પછી, મુસ્તફામાંથી થોડી મેન્ડેટરી શોપિંગ કરી અને પાછો આવ્યો. ડિનર સરસ રહ્યું. કેમેરો લઇ જવાનો ભૂલી ગયેલો. અહીં આવ્યા છતાંય, બહુ ઓછી છબીઓ લીધી છે, એ દુર્ભાગ્યની વાત છે. ટેકનિકલી, અહીંના જેટલા પણ પ્રવાસી આકર્ષણ છે ત્યાં ગયો જ નથી😉 આજે કેટલાંક ખાસ રાત્રિ આકર્ષણોમાં જવાનો પ્લાન છે. મજા આવશે!

* ગઇકાલે હેકરસ્પેસ.sg ની મુલાકાત લીધી. સરસ લોકો. એક ડેબિયન ડેવલોપર અને બીજો એક જુનો ડેબિયન વાળો મળી ગયેલો. મોટાભાગના મલેશિયાના હતા, એટલે મલેશિયા v/s સિંગાપોરની ચર્ચાઓ અને પછી Archlinux vs/ Debian ની ચર્ચાઓ ચાલી. સરસ ડેઝર્ટ અને વાતો વાગોળતાં થોડું ફર્યા અને રાત્રે પાછો આવ્યો ત્યારે ઢગલાબંધ કામ પડ્યું હતું.

PS: સિંગાપોર મોંધુ છે!

PS ૨: થોડાંક ચિત્રો. ફરી પાછું ફ્લિકર મને ગમવા માંડ્યું છે!

અપડેટ્સ – ૧૦૩

* આજ-કાલ $ નો ભાવ વધવા (અને રુપિયાના ઘટવા) સિવાય કોઇ ખાસ ઘટનાઓ બનતી લાગતી નથી. આપણા મન એટલાં કઠોર થઇ ગયા છે કે ભાવવધારા સિવાય બીજી ઘટનાઓ સામાન્ય ગણીએ છીએ. દા.ત. રાજકારણીઓનું છૂટી જવું, બાપુઓની ચીમકીઓ અને બિલ્ડર-લોબીએ (રેતીથી) બાંધેલા મકાનો પડી જવા વગેરે.

* વરસાદ હજી બંધ થયો નથી, પણ હળવો થયો છે.

* આધાર કાર્ડની મગજમારી ચાલુ છે. પહેલાં એમ હતું કે ખાલી ક્રેડિટ કાર્ડ લેવું અઘરું છે, પણ આ નવાં કાર્ડે રેકોર્ડ તોડ્યો છે!

* ગઇકાલે થોડા સમય માટે ભારત આવતા ડેબિયન ડેવલોપરને મળવા ગયો ત્યારે અંધેરી સ્ટેશન પર ઉતરીને થયું કે આપણે દરરોજ આવી જાલિમ મુસાફરી કરતા નથી એટલું સારું છે. રસ્તા પર આવતાં થયું કે આવું પ્રદુષણ સહન નથી કરવું પડતું એ પણ સારું છે🙂 કોસ્ટામાં કોસ્ટલી કોફી પીધા પછી થયું કે આવી કોફી દરરોજ નથી પીતા એ પણ સારું છે. લિનક્સનાં કર્નલથી માંડીને રાજકારણ સુધી ઘણી ચર્ચાઓ થઇ અને અંતે અમારો મુખ્ય એજન્ડા કી-સાઇનિંગ કરી છૂટા પડ્યા.

* જન્માષ્ટમીમાં વર્ષો પછી મટકી ફૂટતી દેખી. કવિને પણ પોતાનો ઘટતો ફાળો આપવાનો પ્રયત્ન કર્યો પણ ત્રણ પ્રયત્નો નિષ્ફળ ગયા.

* જીમેલ પાછું બગડતું જાય છે. નવી કોમ્પોઝ વિન્ડો, બાય ડિફોલ્ટ સેન્ટ મેલને અર્કાઇવ કરી લેવા. ડચચચ…😦

આજની કડીઓ

* ભારતીય ભાષાઓમાંથી બ્રેઇલ લીપીમાં રુપાંતરણ કરતું સોફ્ટવેર. થેન્ક્સ ટુ નિર્ભિક અને પૂજા. અત્યારે તો દેવનાગરી–>બ્રેઇલમાં પ્રાપ્ત છે. ગુજરાતી ટેસ્ટિંગ માટે હું વોલિયન્ટર બન્યો છું. ટેસ્ટિંગ વગેરે (અને જો પાયથોન ફાવતું હોય તો, કોડ વગેરેમાં પણ!) તમારો ફાળો આપી શકો છો.

જુઓ: https://github.com/pareidolic/bharati-braille

* ક્રાયપ્ટોકેટ, પ્રાયવસીને પ્રાથમિકતા આપતી ચેટ સેવા.

* અને, એક બાત કહેના તો ભૂલ હી ગયા!!

પમી તારીખે એટલે કે ૦૫/૦૫ એ ડેબિયનની નવી આવૃત્તિ રીલીઝ (ie પ્રકટ) થઇ છે. ગેટ ઇટ વ્હાઇલ ઇટ ઇઝ હોટ! એમ તો રીલીઝ પાર્ટી વગેરે રાખવાનો પ્લાન હતો, પણ હજી સુધી ક્યાંય ગોઠવણ થઇ હોય એવા સમાચાર આવ્યા નથી. આમ પણ, હમણાંથી ડેબિયન પર ફોકસ ઓછું થાય છે, જે હવે નજીકના ભવિષ્યમાં વધારવાનો પ્લાન છે. (આવાં કેટલાંય ભવ્ય પ્લાન્સ અમે બનાવેલા છે, જોઇએ હવે મહેલ ઇંટનો બને છે કે પત્તાનો, વ્હુ નૉસ?)

વોટ ફોર…

* આ આપણી સ્ટાન્ડર્ડ ચૂંટણી વિશે પોસ્ટ નથી.

અત્યારે ડેબિયન પ્રોજેક્ટ લીડર (એટલે કે DPL) માટે ચૂંટણી ચાલી રહી છે. ડેબિયન પ્રોજેક્ટમાં મજાકમાં કહેવાય છે કે, વોટ અર્લી, વોટ ઓફન. અને, ખરેખર તમે એક કરતાં વધુ વખત મત આપી શકો છો, તમારો જે છેલ્લો મત સ્વીકાર થાય તે ગણાય છે. વોટિંગ અને આખી સિસ્ટમ પણ અદ્ભૂત છે. અહીં None of the above ને તમે તમારો મત આપી શકાય છે. વોટિંગ પૂરૂ કર્યા પછી કોણે-કોણે વોટ આપ્યો તેની માહિતી મળે છે (જેથી ઇનએક્ટિવ ડેવલોપર્સનો ટ્રેક રાખી શકાય!), કોને આપ્યો તે નહી. જો તમારે તમારો મત બરોબર રેકોર્ડ થયો છે એ ચકાસવું હોય તો તમારી GPG કીનો ઉપયોગ કરીને તમે તે કરી શકો છો. અહીં દરેકને ચૂંટણી લડવાની તક છે (તો સામે પક્ષે ઢગલાબંધ જવાબો આપવાની તૈયારી પણ રાખવી પડે).

પરિણામ પંદર તારીખની આસપાસ આવવાની શક્યતા છે (શક્યતા નહી, નક્કી જ છે). લગભગ ત્રણેય ઉમેદવારો મજબૂત છે, એટલે વોટ કોને આપવો એ નક્કી થતું નહોતું, છેવટે વોટનો ઇમેલ મોકલી દેવાયો અને બરોબર મળી ગયો છે તેવો જવાબી ઇમેલ પણ તરત આવ્યો ત્યારે શાંતિ થઇ (થોડા વર્ષ પહેલાં આવા કોઇ વોટિંગ દરમિયાન મારો રિજેક્ટ થયેલો વોટ સ્પામમાં ગયેલો અને મને વોટિંગ પૂરુ થયાં પછી ખબર પડેલી ;))

અપડેટ્સ – ૮૩

* નવું લેપટોપ. એટલે કે વિશલિસ્ટ – ૧ (ઉચ્ચાર: વિશલિસ્ટ માઇનસ વન!). નવું લેપટોપ અમે ખાસ વ્યક્તિ માટે લીધું જેના પર હક્કથી ડેબિયન સ્થાપન કરવામાં આવ્યું અને અત્યારે તેના પર મૂળભૂત સ્થાપનોની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે.

સ્થાપન પ્રક્રિયા..

* છેલ્લાં એક અઠવાડિયાથી તબિયત ઠીક નહોતી. પેલી ટોપી લેવા માટે ફરીથી એમ.જી. રોડ ગયો ત્યારની કંઇક ગરબડ હતી. એકાદ દિવસ તાવ અને શરદી પછી એકાદ દિવસ ભયંકર માથું દુખવા આવ્યું (સામાન્ય રીતે મને ક્યારેય માથું દુખતું નથી. ના, બ્લોગબાબાઓની પોસ્ટ્સ વાંચીને પણ નહી!). ત્યારબાદ શરદી-ખાંસી. બે-ત્રણ દિવસથી વાતાવરણ પણ વિચિત્ર હતું એટલે પછી પેલાં બહુ બધાં આઇસક્રીમની જગ્યાએ બધો દોષ વાતાવરણ પર ઢોળવામાં આવ્યો😉

ઓપનસોર્સમાં યોગદાન કેવી રીતે આપશો? ભાગ ૨

ભાગ ૦ અને ભાગ ૧ પછી હવે હાજર છે ભાગ ૨. એટલે કે ભાગ-મ-ભાગ — ઓપનસોર્સ તરફ?🙂

વેલ, ટેકનિકલ યોગદાન એ પહેલાં બે હપ્તામાં જોયેલા યોગદાનથી ખાસ અલગ નથી. તમે જો કોડિંગ કરી શકતા હોવ કે પછી ટેકનિકલ સાઉન્ડ હોવ તો, તમે કોઇ પણ પ્રોજેક્ટમાં તમારું યોગદાન આપી શકો છો. ધ્યાન એ રાખવું કે કોમ્યુનિકેશન-કોમ્યુનિટી મુદ્દો અહીં પણ મજબૂત હોવો જરુરી છે. સારું કોડિંગ કરનાર, સારો કોમ્યુનિટી મેમ્બર બને તે જરુરી નથી! નીચે થોડાંક મુદ્દાઓ લખ્યા છે, જે મારા નાનકડાં અનુભવોને આધારે છે. સુધારા-વધારા માટે સૂચનો આવકાર્ય છે. આ સીરીઝની બ્લોગ-પોસ્ટ્સ હું સમયાંતરે અપડેટ્સ કરતો રહીશ.

૧. ધીમી શરુઆત.

ધીરુભાઇ ઝિંદાબાદ. ધીરુભાઇ અમર રહો. (ઓપનસોર્સની) દુનિયા મુઠ્ઠીમાં કરી લેવા માટે હંમેશા ધીમી શરુઆત કરવી. દા.ત. કર્નલમાં યોગદાન આપવું હોય અને કમ્પાઇલ કર્યા વગર એ પ્રકારના પ્રશ્નો તમે સીધાં જ કર્નલનાં મેઇલિંગ લિસ્ટમાં જઇને પૂછો તો, સારા જવાબોની અપેક્ષા (કે આશા – તમને જે ગમે તે) રાખવી નહી. PS: આપણાં ભારતીયો આ પ્રકારના સવાલો કર્નલ મેઇલિંગ લિસ્ટમાં પૂછવા માટે ફેમસ છે (અને બીજી બાજુ હોશિંયાર, હોનહાર કર્નલ ડેવલોપર્સ ભારતમાંથી પણ છે!).

૨. ગીટહબ, બિટબકેટ કે ગિટોરિઅસ.

આ ત્રણ વેબસાઇટ્સ તમારા કોડિંગને દુનિયા સુધી પહોંચાડશે. વત્તા ગીટહબ, બિટબકેટ, ફોર્ક અને પુલ રિકવેસ્ટનાં સરસ ફીચર્સ ધરાવે છે એટલે તમે ગમે તે પ્રોજેક્ટમાં યોગદાન આપી શકશો. એકદમ સરળ અને સુંદર.

૩. રીઇન્વેન્ટિંગ ધ વ્હીલ.

^^ આ ન કરવું. કોલેજમાંથી બહાર પડીએ ત્યારે આપણી ઇચ્છા પોતાની ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ બનાવવાની હોય છે. એમ કરવાની જરુર નથી, કારણ કે લિનક્સ કે પહેલેથી ચાલી રહેલા સારાં પ્રોજેક્ટને શ્રેષ્ઠ બનાવીએ એ જ ઘણું છે (આ લખીને તમારી ઇચ્છા પર હું કુહાડો નથી મારતો, પણ કોમ્યુનિટી સાથે જોડાવવું એ નવી કોમ્યુનિટી બનાવવા કરતાં સરળ છે!).

૪. મોટિવેશન.

મોટિવેશન આપવું અને જાળવી રાખવું. અહીં તેની જરુર પડશે!

૫. ઉદાહરણો.

ટેકનિકલ યોગદાન આપવા માટે બેસ્ટ પ્રોજેક્ટ્સ: કેડીઇ (C++, Qt, Python વગેરે), પાયથોન (C, Python), ડેબિયન, (તમને જે કંઇ આવડે તે!), ફાયરફોક્સ (આ પાનું જોવા જેવું છે).  વત્તા, જો તમે તાજેતરમાં થયેલી કેડીઇ કોન્ફરન્સ વિશેની વિવિધ પોસ્ટ્સ વાંચી હોય તો, ઓપનસોર્સમાં ઝંપલાવવાનો ઉત્તમ રસ્તો, કોઇ કોન્ફરન્સમાં જવું અને ત્યાં ડાયરેક્ટ ડેવલોપર્સ જોડે જ્ઞાન મેળવવું.

તો, આ સીરીઝ અહીં પૂરા થાય છે!! સમય મળશે તો આપણે આવાં મુદ્દાઓ ચર્ચતા રહીશું!!

ઓપનસોર્સમાં યોગદાન કેવી રીતે આપશો? ભાગ ૧

* ભાગ ૦ વાંચવા ને બદલે તમે જો સીધાં અહીં આવ્યા હોવ તો, તે પહેલાં વાંચી લેવા વિનંતી (ઓકે, અત્યારે તો ચાલશે)!

સોફ્ટવેર એન્જિનિયર્સ માટે સામાન્ય રીતે ઓપનસોર્સમાં યોગદાન આપવું સરળ છે, પણ જો કોઇ સોફ્ટવેર એન્જિનિયર્સ ન હોય તો (એટલે કે ટેકનિકલ બેકગ્રાઉન્ડ ન હોય તો)? તો પણ, તમે આ અદ્ભૂત ચળવળમાં તમારું યોગદાન અને યથાશક્તિ ફાળો આપી શકો છો. કેવી રીતે? આપણે તે અહીં જોઇએ.

૧. ગ્રાફિક્સ, ડિઝાઇન, આર્ટવર્ક

કેડીઈ આર્ટવર્ક

જો તમને સારી કલાત્મક દ્રષ્ટિ હોય અને તમે જીમ્પ કે ઇન્કસ્કેપ જેવાં કાર્યક્રમો વાપરી શકતાં હોવ તો, બધાં જ ઓપનસોર્સ પ્રોજેક્ટ તમને આવકારશે. જીમ્પ અને ઇન્કસ્કેપ હવે શીખવા એટલાં અઘરાં નથી અને દરેક ઓપનસોર્સ પ્રોજેક્ટમાં સરસ મજાનાં લોગો, આઇકન્સ કે વિઝ્યુલ ઇફેક્ટ્સ બનાવનારની ખૂબ જ ડિમાન્ડ હોય છે. દા.ત. કેડીઇ ઇન્ડિયાનું આર્ટવર્ક

૨. ફોન્ટ્સ

ફોન્ટ્સ, ખાસ કરીને ભારતીય ભાષાઓમાં ફોન્ટ બનાવનારની ભારે માંગ છે. ગુજરાતી ઓપનસોર્સ ફોન્ટ્સ જેવાં કે, લોહિત, રેખા, આકાર અને કલાપીમાં તમારું યોગદાન આવકાર્ય છે (છેલ્લાં ત્રણ હું સંભાળી રહ્યો છું, એટલે તો ખાસ જરુર છે!!)

૩. ડોક્યુમેન્ટેશન (દસ્તાવેજ, મદદ વગેરે)

કોઇ પણ પ્રોજેક્ટમાં તાતી જરુર મદદ કે ડોક્યુમેન્ટેશન લખવાની હોય છે, કારણ કે આ કામ બોરિંગ છે! બોરિંગની સાથોસાથ એટલું જ મહત્વનું છે. બધાંને ડોક્યુમેન્ટેશન જોઇએ, પણ કોઇ તેને લખવા તૈયાર હોતું નથી એટલે આ પણ ઝડપી લેવા જેવી તક છે, જો તમને આ કામ બોરિંગ ન લાગતું હોય તો! લિનક્સમાં તમે શરુઆત man પાનાંઓથી કરી શકો છો. (આ પાછો બીજો વાઇડ વિષય છે, ફરી ક્યારેક ઊંડાણમાં ઉતરીશું.)

PS: ઢગલાબંધ ડોક્યુમેન્ટેશન.

૪. ભાષા સંબંધિત પ્રોજેક્ટસ (ભાષાંતર, ઇનપુટ મેથ્ડ્સ વગેરે)

ભાષાંતર એટલે કે અનુવાદ – ખાસ કરીને સોફ્ટવેરને ભારતીય ભાષાઓમાં અનુવાદ કરવાં, કરેલો અનુવાદ સુધારવા અને સંભાળવા, ખાસ્સી મહેનત અને માણસોની જરુર છે. લોકો ભલે કહે કે, અંગ્રેજી બધાંને આવડે, પણ આપણે જાણીએ છીએ કે શહેરથી ૧૦ કિલોમીટર દૂર જાવ એટલે અંગ્રેજી  કેટલું લોકપ્રિય છે એ ખબર પડી જાય છે. કોમ્પ્યુટરનો ઉપયોગ સામાન્ય માણસ પોતાની ભાષામાં કરી શકે એ માટે ટેકનિકલ અનુવાદકો જરુરી છે. લગભગ દરેક પ્રોજેક્ટસમાં translator ની જરુરિયાત હોય જ છે. એટલે, ઓલ આર વેલકમ!

થોડાક ઉદાહરણો: ટક્સપેઇન્ટ, ટોર, કેડીઇ, ગ્નોમ, દ્રુપલ, વર્ડપ્રેસ.

ભાષા સંબંધિત બીજાં પ્રોજેક્ટ્સમાં ઇનપુટ મેથ્ડ્સ, ડિક્શનરી, સંબંધિત ટુલ્સ જેવાં કે કી-બોર્ડ લેઆઉટ વગેરે પણ એટલાં જ જરુરી છે. આવા પણ ઘણાં પ્રોજેક્ટસ છે. એમાં તમે નોન-ટેકનિકલ ઇનપુટ્સ જેવાં કે ટેસ્ટિંગ વગેરે આપી શકો છો.

કેટલીક રમતો જેવી કે KGeography કે Ktouch પણ તૈયાર જ છે, તમારી મદદ લેવા માટે!

૫. વિકિપીડિઆ

હા. વિકિપીડિઆમાં તમારું યોગદાન ઓપનસોર્સ-ઓપન કન્ટેન્ટમાં જ ગણાય એટલે ચિંતા નહી. વિકિપીડિઆમાં ટેકનિકલ યોગદાન કઇ રીતે કરવું એ કાલે જોઇશું.

અને છેલ્લે, કંઇ નહી તો,

૬. બગ રીપોર્ટિંગ

એટલે કે કંઇ મુશ્કેલી આવી હોય તો ડેવલોપર્સને જાણ કરો. ઉબુન્ટુમાં તમે લૉન્ચપેડ કે ડેબિયનમાં reportbug જેવાં રેડીમેઇડ ટુલ્સ તૈયાર જ છે. દરેક પ્રોજેક્ટ્સને પોતાનું ‘બગ ટ્રેકર’ હોય છે જે તમે વાપરી શકો છો. જોકે પહેલાં આ જ પ્રકારનો કોઇ બગ હાજર છે કે નહી તેની ખાતરી કરી લેવાથી તમારો અને લોકોનો સમય બચી જશે.

આવતી કાલે (અથવા પરમ દિવસે), ટેકનિકલ યોગદાન કેવી રીતે આપવું એના પર જોઇશું.

ઓપનસોર્સમાં યોગદાન કેવી રીતે આપશો? ભાગ ૦

* સામાન્ય રીતે આ પ્રકારનાં લેખો તમને અંગ્રેજી કે બીજી ભાષાઓમાં ઢગલાબંધ મળી જશે. એટલે, જો તમે ત્યાં વાંચેલું જ હોય તો, આ પોસ્ટ છોડી શકો છો, તેમ છતાંય આ લેખની ગુણવત્તા વધારવાના પ્રાયોગિક સૂચનો સહર્ષ આવકાર્ય છે.

આ ઓપનસોર્સ છે શું?

ઓપનસોર્સ એટલે કંઇ રહસ્યમય વસ્તુ નથી! ઓપન એટલે ગુજરાતીમાં શબ્દનું ભાષાંતર કરીએ તો ખૂલ્લું અને સોર્સ એટલે સ્ત્રોત કે કોડ. તેમ છતાંય, અહીં ઓપનનો અર્થ ‘મુક્ત’ પર લેવો.

અને આ ફ્રી સોફ્ટવેર શું છે?

તમે ફ્રી સોફ્ટવેર અને ઓપનસોર્સ એમ બે શબ્દો વારંવાર મારા બ્લોગમાં સાંભળ્યા હશે. ફ્રી સોફ્ટવેર એ અલગ પ્રકારની ચળવળ છે. ઓપનસોર્સ સોફ્ટવેર મોટાભાગે વધુ પ્રચલિત શબ્દપ્રયોગ છે, પણ અંતે તો હેમનું હેમ એમ બન્ને શબ્દો એકબીજાં માટે વાપરી શકાય છે (ક્યારેક નહી, પણ તેની વાત પછી ક્યારેક!)

ઓપનસોર્સ સોફ્ટવેરનાં ઉદાહરણો?

સૌથી લોકપ્રિય ઉદાહરણ આપવું હોય તો – લિનક્સ (કે લાઇનક્સ. જેવો જેનો ઉચ્ચાર!). પછીથી, ફાયરફોક્સ, થન્ડરબર્ડ ઇમેલ ક્લાયન્ટ, પિડગિન મેસેન્જર ક્લાયન્ટ, એનડ્રોઇડ (આ અંગે થોડા મતભેદો છે, તેમ છતાંય..) અને ઢગલાબંધ બીજા સોફ્ટવેર.

શરુઆત ક્યાંથી કરવી જોઇએ?

આપણે ત્રણ ભાગમાં શરુઆત કરીએ,

૦. સામાન્ય સમજ અને પરિચય
૧. નોન-ટેકનિકલ યોગદાન.
૨. ટેકનિકલ યોગદાન.

આ પ્રથમ લેખમાં બન્ને માટે સામાન્ય શીખવાની વસ્તુ પર ધ્યાન આપીશું. ધ્યાનમાં રાખજો કે જે ઉદાહરણ હું લઇશ એ ઉદાહરણ તરીકે જ હશે. ઓપનસોર્સનો ફાયદો એ કે એક કામ માટે તમને એકથી વધુ વિકલ્પો મળી રહે છે. હું અહીં એક રસ્તો બતાવીશ. એવું જ કામ કરવાના બીજા હજાર રસ્તાઓ હાજર છે.

અહીં આપણે ત્રણ વસ્તુનો પરિચય કરીશું.

૧. એડિટર (દા.ત. vim), ૨. વર્ઝન કંટ્રોલ સિસ્ટમ (દા.ત. Git), ૩. કોમ્યુનિકેશન અને કોમ્યુનિટી (મેઇલિંગ લિસ્ટ, IRC, બગ ટ્રેકિંગ વગેરે). આપણે ધારી લઇએ કે તમે લિનક્સ વાપરી રહ્યા છો. લિનક્સનો તમારી પાસે ન હોય તો, અત્યારે ડેબિયન, ઉબુન્ટુ, ફેડોરા જેવા કેટલાંય વિકલ્પો તમારી પાસે છે. એક ઉપાય તરીકે તમે virtualbox જેવા સોફ્ટવેર પણ વાપરી શકો છો, પણ સૌથી ઉત્તમ ઉપાય, લિનક્સ જાતે જ ઇન્સ્ટોલ (સ્થાપિત) કરવાનો છે. પણ, એ આ લેખનો સ્કોપ નથી!🙂 (પણ, તમને ગુગલ સર્ચ કરતાં આવડે તો, તમે ૧૦ મિનિટમાં લિનક્સ તમારા મશીનમાં ઇન્સ્ટોલ કરી શકો છો!)

૧. એડિટર

એડિટર એટલે આપણાં ગુ.સ.ના માનનીય સંપાદકશ્રી નહી, પણ એડિટર એટલે એવો કાર્યક્રમ જે આપણને કોમ્પ્યુટરમાં ટાઇપ કરવા દે. નોટપેડ, વર્ડપેડ થી માંડીને લિનક્સમાં જીએડિટ, ઇમેક્સ કે વિમ એડિટરના ઉદાહરણો છે. તમારે માટે લિનક્સમાં વિમ શીખવાનું સલાહ ભર્યું છે, તેમ છતાંય જીએડિટ, કેટ કે કેરાઇટ પણ ચાલે. આ બધાં એડિટર તમને ગમતી પ્રોગ્રામિંગ ભાષાનું બંધારણ (ie સિનટેક્સ્ટ) હાઇલાઇટ કરે છે. યાદ રાખો કે, તેઓ IDE નથી.

vim શીખવા માટે આ પુસ્તક સરસ છે.

૨. વર્ઝન કંટ્રોલ સિસ્ટમ

એક વર્ઝન કંટ્રોલ સિસ્ટમ કાફી છે. દા.ત. Subversion અથવા Git.

Git માટે જુઓ નીચેની કડીઓ:

૧. Git પુસ્તક

૨. Git બ્રાન્ચિંગ વિશે સરસ માહિતી

૩. Git ખ્યાલો સરળ ભાષામાં

છેલ્લી બે કડીઓ થોડી એડવાન્સ છે, એટલે સીધું જ ત્યાં જંપલાવવું નહી.

૩. કોમ્યુનિકેશન અને કોમ્યુનિટી

૧ અને ૨ – ટેકનિકલ પુલમાં ડૂબકી મારે છે, પણ ઓપનસોર્સમાં સૌથી મોટી વસ્તુ કોમ્યુનિકેશન અને કોમ્યુનિટી છે. ઓપનસોર્સનો અર્થ જ એ કે સાથે મળીને કામ કરવું. લગભગ દરેક ઓપનસોર્સ પ્રોજેક્ટ એક કે વધુ મેઇલિંગ લિસ્ટ, IRC ચેનલ ધરાવે છે, જેને તમે સબસ્ક્રાઇબ કરીને બધી ઇમેલ્સ મેળવી શકો છો. તમારા પ્રશ્નો પૂછી શકો છો અને કોઇ તેનો જવાબ આપશે. જોકે, નીચેની વિગતો ધ્યાનમાં રાખવી.

૧. તમારો સવાલ પૂછતાં પહેલાં જે તે પ્રોજેક્ટનાં FAQs, README કે તેનાં મેન્યુઅલ વાંચી લેવા. નહી તો લોકો તમને કહેશે, RTFM!

૨. તરત જ જવાબની આશા રાખવી નહી. ધીરજના ફળ મીઠાં. કારણ કે, તમારી જેમ લોકો પોતાના ફ્રી સમયમાં પ્રોજેક્ટમાં યોગદાન આપે છે, એટલે તરત જવાબ આપવા કોઇ બંધાયેલું નથી.

૩. નમ્રતા એ સદ્ગુણ છે, એનો ઉપયોગ અહીં વારંવાર કરવો.

ઓકે, આ બધું એક જ પોસ્ટમાં સમજાવવું શક્ય નથી, એ માટે જાત મહેનત જિંદાબાદ કે પછી આપ મૂઆ સ્વર્ગે જવાતું નથી, વગેરે વગેરે કહેવતો યાદ રાખવી અને અહીં કોમેન્ટ્સમાં તમારા સવાલો પૂછતા. બીજો ભાગ કાલે અથવા પરમ દિવસે.