અપડેટ્સ – ૨૨૧

* અપડેટ ટાઇમ!

* રવિવારે હું અને રિનિત ૧૦ કિમી રેસ દોડ્યા અને મઝા આવી. જોકે મુંબઈ-બીકેસીના ભેજવાળા વાતાવરણ વત્તા સાયકલ ટ્રેઇનર પર ચાલતી ટ્રેઇનિંગના કારણે મારો પર્સનલ બેસ્ટ સમય ન મળ્યો પણ મઝા આવી એ મહત્વનું છે. ત્યાંથી ડિકાથલોન જઇને બી.આર.એમ.ના ૪ મેડલ્સ (૨૦૦, ૩૦૦, ૪૦૦ અને ૬૦૦) પણ લીધા. એટલે રવિવાર મેડલવાર બન્યો. ટ્રેઇનર પર હવે એકદમ ચકાચક સ્ટ્રકચર્ડ કહેવાય એવી ટ્રેઇનિંગ શરૂ કરી છે, જે ૬ અઠવાડિયાં ચાલશે અેટલે એના પછી એનો કેટલો લાભ થયો એ ખબર પડશે. તો પણ આખા વર્ષનો પ્લાન લીધો છે (ટ્રેઇનરરોડ.કોમ). સરસ એપ અને માર્ગદર્શન. જો તમારી પાસે સાયકલ ટ્રેઇનર હોય તો ચોક્કસ લાભ લેવા જેવો.

* અનંતે મને મણિલાલ નભુભાઈ દ્વિવેદીનું આત્મવૃત્તાન્ત પુસ્તક મોકલ્યું છે પણ હજુ શરૂ નથી કર્યું. આજ-કાલ ફરીથી વાચનનું પ્રમાણ નીચું ગયું છે.

* હા, એમેઝોન પ્રાઇમ પણ સરસ છે. વોડાફોને ૧ વર્ષ મફતમાં આપ્યું છે અને પછી સબસ્ક્રાઇબ કરીશું. નેટફ્લિક્સની સરખામણી ન કરાય પણ લાભ વધુ છે જ.

* દિવાળી આવે છે અને પરીક્ષાઓ ચાલી રહી છે. સોસાયટીમાં નવરાત્રિ થશે કે નહી તે ખબર નહી કારણ કે સોસાયટીનું બજેટ વેનેઝુએલા જેવું લાગે છે. ન થાય તો મઝા છે, થાય તો પણ મઝા છે. આપણે તો નિષ્પક્ષ અને તટસ્થ માણસ છીએ 🙂

પુસ્તક: પાના નંબર બસો સત્તાવન

* એપ્રિલમાં ચિરાગભાઇ “ઝાઝી” ઝાએ  જ્યારે તેમની ટૂંકી નવલિકાઓના પુસ્તક પર ફેસબુકમાં પોસ્ટ કરી, ત્યારે તે મને ક્યાંથી મળશે તેની પૃચ્છા કરી. તેમણે મને પુસ્તક ભેટ તરીકે જ મોકલાવી દીધું. ત્યાર પછી, વેકેશન અને પછી સ્કૂલ ઓપનિંગ જેવી સારી-નરસી ઘટનાઓ વચ્ચે બનવાથી પુસ્તક વાંચવાનું રહી ગયું અને છેવટે ધીમે-ધીમે એક-એક વાર્તાઓ રેન્ડમ ક્રમમાં વાંચી. પુસ્તકમાં તેમણે અને તેમના દીકરાઓએ લીધેલા ફોટોગ્રાફ્સ દરેક વાર્તાની જોડે છે. એક સરસ નવો પ્રયોગ આપણને ગમ્યો.

સૌથી પહેલાં તો તેમણે મને સરસ સંદેશ લખ્યો છે:

કાર્તિક મિસ્ત્રીને સંદેશ

૩૭ વાર્તાઓ ધરાવતું પુસ્તક ચિરાગભાઇની લેખન શૈલીનો સચોટ ખ્યાલ આપે છે. એ જે રીતે વિવિધ દેશોમાં રહ્યા છે અને વિશાળ અનુભવ ધરાવે છે, એ રીતે આ વાર્તાઓ વિવિધ વિષયો ધરાવે છે. ટૂંકમાં, સરસ મઝાની વાર્તાઓ છે. પુસ્તક માટે ચિરાગભાઇનો ખૂબ-ખૂબ આભાર.

અને હા, આજ-કાલ પુસ્તકોનું વાચન કોકી અને મારા દ્વારા સહિયારા વાતાવરણમાં થાય છે. હું ચૂપકેથી કામકાજની વચ્ચે વાંચતો રહ્યો છું, તે જ્યારે તેને સમય મળે ત્યારે વાંચે છે.

અપડેટ્સ – ૨૧૬

* છેલ્લે છેક ફેબ્રુઆરીમાં અપડેટ્સ લખ્યા પછી આજે ઘણાં સમયે અપડેટ્સ લખવાનું મન થયું છે. આ સમય ગાળામાં વેકેશન આવ્યું અને ઉપરથી ગયું. ઉત્તરાખંડની મુલાકાત લીધી હતી એની પોસ્ટ ડ્રાફ્ટમાં જ પડી રહી છે :/ આજની અપડેટ્સ મિક્સ-મસાલા છે, પણ સ્વાદિષ્ટ છે એ વાતની ખાતરી!

* turing – https://turingapp.ml/ – પ્રોગ્રામિંગ શીખવા માટેનો એક વધુ પ્રોગ્રામ મળ્યો છે એટલે કવિન માટે તે ફીટ છે કે નહી તે જોવામાં આવશે! કવિને સ્વિમિંગ ચાલુ કર્યું અને સારૂ એવું શીખી પણ લીધું એ વેકેશનની એક સૌથી સારી વાત રહી છે.

* વિકિપીડિયામાં જોઇએ તો થોડા સમયથી ફરી પાછો વધુ પડતો સક્રિય થયો છું. અમદાવાદ યુનિવર્સિટીમાં વર્કશોપ કરી તેમજ પ્રોજેક્ટ ટાઇગર સ્પર્ધામાં ભાગ લીધો તે મજાની ઘટનાઓ રહી.

નવા સરસ લેખોમાં જોઇએ તો, મહારાજ લાયબલ કેસ પરથી સૌરભ શાહે મહારાજ નવલકથા લખી હતી અને તે વિશે હવે મહારાજ લાયબલ કેસ અને કરસનદાસ મૂળજીના લેખો વિકિપીડિયામાં અનુક્રમે અનંત અને મારા દ્વારા બનાવવામાં આવ્યા છે. સુધારા-વધારા કરવા વિનંતી. કરસનદાસ મૂળજીના નામ પર માથેરાનમાં પુસ્તકાલય પણ છે એટલે હવે માથેરાનની મુલાકાત લઇએ ત્યારે ફોટો લેવામાં આવશે!

વ્યોમે પાણીપતની લડાઇઓ તેમજ મરાઠા સામ્રાજ્ય અને પરમવીર ચક્ર સન્માન પામેલા સૌ સૈનિકોના સરસ લેખો ગુજરાતી વિકિપીડિયામાં બનાવ્યા છે. તો બીજી બાજુ સુશાંતભાઇ, નિઝિલે અને અન્ય લોકોએ વિવિધ વિષયોના લેખોનું સરસ ભાષાંતર કર્યું છે.

અનંતની “સ્કેનર ગ્રાંટ”ની અરજી સફળ રહી છે. વધુને વધુ લોકો તેનો લાભ લે તેવી આશા. અમે વિકિમિડિયનને જોઇતા પુસ્તકોની આપ-લે માટે સંદર્ભ વિનિમય યોજના બનાવી છે – તે પણ એક આનંદના સમાચાર છે.

* વરસાદ શરૂ થયો છે, એટલે સાયકલિંગ ઠંડુ છે (જોકે મે અંતમાં ૨૦૦ કિમી બળીને આવ્યો, એ વાત અલગ છે). પણ, આવતા અઠવાડિયે ૧૨ કલાક સ્ટેડિયમ રન છે એટલે રનિંગ ગરમાગરમ છે. વધુમાં અમદાવાદની વર્કશોપ જોડે ૧૨ કલાક ADR રાત્રિ રનનો લાભ લેવામાં આવ્યો. ઓગસ્ટમાં ફરી ૧૨ કલાક મુંબઈ અલ્ટ્રાની યોજના છે, પણ મારી યોજનાઓ છેલ્લી ઘડીએ સફળ નથી થતી તેવી મિ. મોહનની યોજના હોય છે. જોઇએ હવે શું થાય છે 🙂

અલવિદા વિનોદ ભટ્ટ!

* વિનોદ ભટ્ટે ગઇકાલે એટલે કે ૨૩મી મે એ બધાંને બાય-બાય કર્યું અને ગુજરાતી હાસ્યસાહિત્યનો એક યુગ પૂરો થયો એમ કહી શકાય. વિનોદ ભટ્ટ અને બકુલ ત્રિપાઠી અને અશોક દવે – આ ત્રણ મારા માનીતા હાસ્ય લેખકો છે.

વિનોદ ભટ્ટ એક વખત અકસ્માતે મળી ગયા ત્યારે ઓળખી શક્યો નહોતો (તેઓ સેલ્સ ટેક્સ કે પછી એવા કોઇ વિભાગમાં હતા ત્યારે કોઇ નિમંત્રણ આપવા મામાના ઘરે આવેલા). પછી ખબર પડી કે તેઓ વિનોદ ભટ્ટ હતા!

હવે વિકિપીડિયામાં તેમના લેખમાં વધુ માહિતી ઉમેરીને તેમને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પવામાં આવશે.

નાટક: સર સર સરલા

સર સર સરલા
સર સર સરલાની ટિકિટ

ગયા ગુરૂવારના પણ ગયા ગુરૂવારે અમે, એટલે કે હું અને કોકી, અમારી કારકિર્દીનું બીજું નાટક જોવા ગયા. પહેલું નાટક હતું, હું ચંદ્રકાંત બક્ષી. એટલે છેક ૫ વર્ષ પછી અમને નાટક જોવાનો મોકો મળ્યો. સમાનતા હતી – પ્રતિક ગાંધી. ખાસ કરીને ભામિની ઓઝા ગાંધી સાથેની જોડી અને સૌરભ શાહે કરેલ ગુજરાતી નાટ્ય રૂપાંતરણને જોવા અમે આતુર હતા. એ પહેલા આ નાટક વિશે થોડું રીસર્ચ કર્યું ત્યારે ખબર પડી કે આ તો ધુરંધરોએ ભજવેલ નાટક છે.

અમે સમય કરતા વહેલા પહોંચ્યા એટલે પછી સામે આવેલી આઇસક્રીમની દુકાનમાંથી રેડ વેલ્વેટ આઇસક્રીમ ઝાપટ્યો. પ્રબોધન ઠાકરે હોલમાં નીચે ચાલતા ગુર્જરીના પ્રદર્શનમાં પણ આંટો માર્યો. સૌ પહેલા અંદર ગયા અને બેલ વાગતા સૌ પહેલાં સભાગૃહમાં પણ પ્રવેશ્યા. અમને એમ કે ૧૨ વર્ષથી ઉપરના માટે જ નાટક હશે, પણ આ શું? કેટલાય ટાબરિયાં પ્રવેશ્યા. નાટક શરૂ થતાં પહેલાં મોબાઇલ અને ટાબરિયાંને બંધ રાખવાની સૂચના મળી જે આપણને ગમી. નાટક જોવા માટે કેટલીય જાણીતી હસ્તીઓ આવેલી, જેમને હું જાણતો નહોતો. (અને મને પણ તેઓ જાણતા નહોતા, જે સ્વાભાવિક છે!!) નાટક શરૂ કરતા પહેલા નોંધ અપાઇ કે જો તમને કવિતા ગમતી હોય તો આ નાટક ગમશે, જો તમે પ્રેમમાં પડ્યા હોય તો આ નાટક ગમશે. આપણને તો બંને બાબતોથી ૩૦૦ કિમીનું અંતર એટલે મન ઉંચુ રાખીને જોવાનું શરૂ કર્યું.

સૌ પ્રથમ તો આપણને પાશ્વ સંગીત અને સેટ ગમી ગયા. પરફેક્ટ. મને ખબર નહોતી કે નાટકમાં સેટ આટલો સરસ પ્રભાવ પાડી શકે છે. પ્રતિક ગાંધી અને શિવમ પારેખે પહેલા અંકમાં જ પ્રભાવ જમાવી દીધો. ભામિની ઓઝા ગાંધીનો અભિનય અત્યંત સુંદર. પ્રતિક અને ભામિનીની જોડી એકદમ નેચરલ લાગી. સંવાદો પણ મજાના અને ગંભીર વિષયમાં પણ હળવી રમૂજ લાવી દે એવા. છેલ્લા અંકમાં કેશવ અને તેના સંવાદોએ બાજી મારી દીધી. જ્યારે પ્રેમ અને તેવા વિષય આવ્યા ત્યારે અહીં નોંધ લેવી જરૂરી છે કે આ નાટક ૨૦ વર્ષ જૂનું છે, એ પરિપેક્ષમાં જોવું.

અને છેલ્લે, જ્યારે અમે બહાર નીકળ્યા ત્યારે ખુશ હતા. નાટકના પૈસા વસૂલ!

પુસ્તક: જાતકકથા

છેલ્લી અપડેટમાં લખ્યું હતું તેમ ક્રોસવર્ડમાંથી બક્ષીબાબુની નોવેલ જાતકકથા મળી ગઇ. બે દિવસમાં લગભગ બે બેઠકે આ પુસ્તક પુરુ કર્યું અને હવે તેનો નાનકડો રીવ્યુ!

IMG_20171216_112816.jpg
થિંક બક્ષી!

સૌપ્રથમ તો આ પુસ્તકનું પુન:મુદ્રણ પ્રવિણ પ્રકાશને કર્યું તે માટે તેમનો આભાર. હવે જાતકકથાનું આવરણ સરસ છે. પ્રથમ પાનું ઉઘાડીને જોયું તો અન્ય નવલકથા-પુસ્તકોના આવરણો હોરિબલ છે. યસ, હોરિબલ. તેનો ફોટો મૂકવાની પણ ઇચ્છા થતી નથી.

જાતકકથા વાંચવાની શરૂઆત કરી એ પહેલાં જાતકકથા એટલે શું? એ વિષય પર ઇન્ટરનેટ પર બહુ બધું વાંચી કાઢ્યું. બક્ષીબાબુએ પણ સરસ રીતે સમજાવ્યું છે. ૧૯૬૯ની આ નવલ બક્ષીબાબુના એ સમયના મિજાજને યોગ્ય રીતે વર્ણવે છે. નવલને ત્રણ ભાગોમાં વહેંચી છે, પણ આપણો રસ જરાય ભંગ થતો નથી. હવે તેમાંથી થોડાક અવતરણો!

‘કોઈ પણ માણસ સાથે હોય તો મજા આવે જ’ આમ્રપાલીએ અંધારામાં કહ્યું.
‘માણસ નહીં, પુરુષ. માણસમાં તો સ્ત્રીઓ પણ આવી જાય.’
‘મારું ગુજરાતી એટલું બધું સારું નથી.’

‘હિંદુ ધર્મ પોતાના કિનારાઓ પર સૌના ઇશ્વરોને જીવવા દે છે.’

‘ગુજરાતીઓમાં બે જ જાતો છે, એક સારા અને એક ખરાબ. એક દારૂ પીનારા, બીજા ન પીનારા. સારા ગુજરાતીઓ પીએ છે, ખરાબ નથી પીતા.’

 

અને, મને બરાબર બંધ બેસતું અવતરણ!

‘.. અને રાત્રે ભયંકર ઊંઘ આવે છે. પથારીમાં પડતાંની સાથે જ, પાંચ મિનિટમાં ઊંઘ્યા પછી કોઈ મને હલાલ કરી નાંખે તોપણ ખબર ન પડે.’

હવે? બે દિવસમાં નવલ વાંચી લીધા પછી ૬ મહિના પછી ફરીથી વાંચીશ ત્યારે વધુ અવતરણો સાથે. બક્ષીબાબુની નવલકથાઓની મઝા એ જ છે કે જ્યારે પણ વાંચો ત્યારે તાજી જ લાગે.

અપડેટ્સ – ૨૧૧: અમદાવાદ!

સવારે વહેલી ફરી પાછો એસ.ટી. પકડીને અમદાવાદમાં ઇન્કમ ટેક્સ પર ઉતર્યો ત્યારે મેટ્રોનું કામકાજ જોઇને આનંદ થયો. હવે ત્યાંથી મારે પેલી ગુમ થયેલી બેંકની તપાસ કરવાની હતી. મારી ૨૦૦૯-૧૨ની યાદશક્તિ ઢંઢોળી અને પાસબૂક પરથી હું સાચા સ્થળે પહોંચ્યો પણ ત્યાં તો “જગ્યા ભાડે આપવાની છે” એવું પાટિયું લટકતું હતું. મને થયું SBI જેવી બેંક બંધ થઇ જાય એવા સમાચાર મેં કેવી રીતે મિસ કર્યા? પછી એક ટ્રાય સામેની બ્રાંચમાં કરીએ એવો વિચાર આવ્યો અને ત્યાં પહોંચીને ખબર પડીકે એ બ્રાંચ તો ક્યાંક નજીકમાં જ ખસેડાઇ છે. ઓકે. ગુડ. ત્યાં પહોંચી ગયો. ચૂંટણીને કારણે લગભગ અડધા કર્મચારીઓ નિષ્ક્રિય લાગ્યા પણ મારું ૧૦ ટકા કામ થયું. કોઇ અજ્ઞાત મેડમ રજા પર છે એવો સ્ટાન્ડર્ડ જવાબ સાંભળવા મળ્યો અને પછી હું ત્યાંથી આગળ શું કરવું તે વિચારતો બહાર નીકળ્યો.

પહેલું કામ તો જેકેટ બેગમાં મૂક્યું. વેલકમ ટુ અમદાવાદ! પછી અમારા સાયકલ મિત્ર નિસર્ગભાઇને ફોન કર્યો અને તેમની ઓફિસ નજીકમાં જ હોવાથી ક્રોસવર્ડ મીઠાખળીમાં મળવાનું નક્કી કર્યું. આ ક્રોસવર્ડ આપણી ફેવરિટ. ત્યાં પેલી કોફી શોપ પણ સારી. નિસર્ગભાઇ જોડે કરેલી ૪૦૦ બી.આર.એમ.નો એમનો મેડલ મારી જોડે હતો તે તેમને સુપરત કર્યો અને પછી થોડી પેટ-પૂજા કરવામાં આવી.

નિસર્ગભાઇ જોડે સાયકલિંગ અને ગુજરાતમાં સાયકલિંગ પર બહુ વાતો કરી. હું તો નવરો હતો પણ તેઓ વ્યસ્ત હતા એટલે તેમને વિદાય આપી હું ક્રોસવર્ડમાં ગયો અને ત્યાં જઇને જોઉં તો ગુજરાતી વિભાગ થોડો મોટો બન્યો હતો અને ત્યાં કાઝલ ઓઝા વૈદ્યનું એકચક્રી સામ્રાજ્ય હોય એમ લાગ્યું. વચ્ચે વચ્ચે બીજા લેખકો ઝળકી રહ્યા હતા અને ત્યાં નજરે ચડ્યા – બક્ષી!

IMG_20171215_140116

પ્રવીણ પ્રકાશને બક્ષીબાબુના થોડા પુસ્તકો ફરી પ્રકાશિત કર્યા છે. એ માટે તેમનો ધન્યવાદ. મને જાતકકથા નવલ મળી ગઇ (અને હાલમાં તે વાંચી રહ્યો છું, તેનો રીવ્યુ પછીની પોસ્ટમાં!). ક્રોસવર્ડમાં હવે પુસ્તકો પછી સ્ટેશનરીનો માહોલ છે. તેમાં કંઇ લેવા જેવું ન લાગ્યું એટલે થોડો ટાઇમપાસ કરીને નીકળી ગયો. હા, ક્રોસવર્ડમાં “ચન્દ્રકાંત” જેવો જોડણીદોષ ખૂંચ્યો અને જેમ દર વખતે હોય છે તેમ ગુજરાત વિરોધી પુસ્તકો ડિસપ્લે પર ખાસ દેખાય તેમ મૂકવામાં આવ્યા હતા. નોર્મલ છે!

ત્યાંથી નીકળીને ઇશિતાને મળવા માટે પકવાન ચાર રસ્તા જવાનું હતું. ત્યાં ફાલાસિન કે ફાલાસી જેવું નામ ધરાવતા જ્યુશ કાફેમાં બેઠાં-બેઠાં ગપ્પાં માર્યા. જગ્યા સરસ છે. તેની ત્રણ સ્તર વાળી સેન્ડવિચ પણ સરસ હતી.

ત્યાંથી ઉપરના નકશામાં બતાવ્યું તેમ પકવાનથી પાન ખાઇને નક્કી કર્યું કે સંદિપનો જો ફોન ન આવે તો ચાલીને કાલુપુર સ્ટેશન જવું. કુલ અંતર લગભગ ૯.૫ કિમી હતું જે ૨ કલાક જેવું લાગે તેમ હતું. બરોબર. ૩.૫ કિમી ચાલ્યો ત્યારે સંદિપ મિટિંગમાંથી ફ્રી થયો અને અમે સહજાનંદ આગળ મળવાનું નક્કી કર્યું અને મળ્યા. છેવટે એક સરસ ચીઝ વડાપાંવ અને સેન્ડવિચ ખાધી. ત્યાંથી તેના ઘરે થઇને તેના દીકરા રીષિને લઇને તે મને કાલુપુર મૂકવા આવ્યો. દુર્ભાગ્યે ટ્રાફિક વધુ હતો એટલે કવિન માટે દોરી-ફીરકી લઇ શકાઇ નહી. આ વખતે લોકશક્તિમાં લોકોનો ત્રાસ હતો નહી અને થર્ડ એસીના કારણે ઠંડી-પવન પણ લાગવાના ન હતા એટલે આરામથી સૂઇ ગયો. સવારે ઘરે પહોંચ્યો ત્યારે એકસાથે બે દિવસનો થાક દેખાયો જે પછી રવિવારની રાઇડ પર પડવાનો હતો એમ લાગ્યું.

તો આ પોસ્ટ પૂરી. અને હા, કાલે ૧૮ ડિસેમ્બર – યાદ છે? ચૂંટણી પરિણામો 😀

ડિસેમ્બરના ડાકલા

આ દરવખતે ડિસેમ્બરમાં કંઇને કંઇ ડાકલા વાગે. બે વર્ષ પહેલાં સાયકલ વાગી, ગયા વર્ષે કમર ભાંગી, આ વર્ષે ફરી સાયકલ પરથી પડી ભાંગ્યો (કંઇ તૂટ્યું હોય એવું જણાતું નથી). બોલો, કોણ કરે છે આ ડાકલા? કાલની બી.આર.એમ. પડતી મૂકવામાં આવી છે. અમારે હવે સ્પેશિયલ ભૂવો પકડવો પડશે એવું લાગે છે. તેમ છતાંય,

ડિસેમ્બરનો પ્લાન કંઇક આવો છે:

* આવતા અઠવાડિયે વસઇ-વિરાર હાફ-મેરેથોન.
* ત્યાર પછી થોડા દિવસમાં ચૂંટણીની ચટણી.
* પછી, બીજા જ દિવસે – માસ્ટરમાઇન્ડ ગ્રાન્ડમાસ્ટર ૧૨૦ કિમી રાઇડ (કે રેસ, જે ગણો તે).
* ક્રિસમસની રજાઓમાં – ૬૦૦ કિમી બી.આર.એમ. (અથવા ૧૦૦૦? :D)
* એક ટ્રેકિંગ (ક્યાં જવું તે અંગે અસમંજસ છે, તો પણ ટ્રેકિંગ દૂર છે, જવું જરૂર છે!)
* એક પાર્ટી.

બસ પછી નવું વર્ષ 😀

બક્ષી: વ્હેર આર યુ?

આજથી નવ વર્ષ પહેલાં તમે આ પારસ્પરિક અંગત સંબંધોથી અપાતા ઇનામોની, છેલ્લી ચાર સદીમાં ચાર પુસ્તકોની ૧૨૫૦ નકલો પ્રકાશિત થયેલી હોય એવા વિવેચકો-લેખકોની તેમજ કવિતા એટલે જ સાહિત્ય એવી સમજ ધરાવતાં લોકોની દુનિયા છોડીને જતાં રહ્યા છો.

જ્યારે જ્યારે તમારી નવલકથાઓ-બક્ષીનામા કે ટૂંકી વાર્તાઓ વાંચું છું, ત્યારે થાય છે કે આ લખાણની ૧૦ ટકા ગુણવત્તા ધરાવતો લેખક છેલ્લાં દસ વર્ષોમાં કેમ હજી પાક્યો નથી (જોકે હું વિશ્વાસ ધરાવું છું કે આવતાં ૧૦૦ વર્ષોમાંય નહી પાકે!).

બીજું તો શું લખીએ. ફરીથી જ પૂછીએ –

વ્હેર આર યુ, બક્ષીબાબુ?

પુસ્તક: યુગયાત્રા

યુગયાત્રા

* બેકગ્રાઉન્ડ

આ પુસ્તક સને ૧૯૯૩-૧૯૯૪માં જોવા મળ્યું હતું (પુસ્તકાલયમાં) અને લગભગ દસેક વખત વાંચી લીધા પછી અમને વિશ્વાસ થઇ ગયો કે સાયન્સ ફિક્શન જ ભવિષ્ય છે! 🙂 ત્યારબાદ રેડિયો પર નાટક સ્વરૂપે પણ સાંભળવામાં આવેલું (એક પણ પ્રકરણ ગુમાવ્યા વગર).

* પુસ્તક

યશવન્ત મહેતા પહેલેથી જ મારા ફેવરિટ સાયન્સ ફિક્શન લેખક રહ્યા છે. ધોરણ ૬ અને ૭ ના ગાળામાં જ્યારે વિજ્ઞાન એ જ મારો પ્રિય વિષય હતો (પ્રિય એટલે કે એમાં જ માર્ક્સ આવતા ;)) ત્યારે સાયન્સ ફિક્શનની ભૂખની જ્વાળા ઠારવા માટે વિજ્ઞાન શબ્દ લખેલું દરેક પુસ્તક વાંચી કાઢવામાં આવતું હતું. યુગયાત્રા કદાચ પહેલું એવું પુસ્તક હતું જે ઓરિજીનલ વાર્તા ધરાવતું હતું (અગાઉ વાંચેલા મોટાભાગનાં ભાષાંતર હતા) અને મારા પ્રિય ઉપ-વિજ્ઞાન વિષયો જેવાં કે, ટાઇમ ટ્રાવેલ, લાંબી સમાનવ અવકાશી મુસાફરી (કફ, ઇન્ટરસ્ટેલર!), એલિયન્સ, પ્રાચીન સંસ્કૃતિ વગેરેને ટચ કરતું હતું.

પુસ્તકની શરૂઆત અલગ રીતે થાય છે. ગિર (જે હજું જોવાનું બાકી છે) બેકગ્રાઉન્ડ આપણને બહુ ગમે એટલે વાર્તા જોડે તરત જ સમન્વયની શરુઆત મારા માટે થાય છે. કોને ૨૦,૦૦૦ વર્ષ પહેલાંની કાળ-યાત્રા ન ગમે?? યુગ યાત્રા શરુ થયા પછી કદાચ હવે એવું લાગે કે વાર્તા બોરિંગ બનશે પણ યશવન્તભાઇની કલમનો કમાલ યાનના ઉતરાણ પછી છે. પ્યોર સાયન્સ પ્રામાણે થોડીક વસ્તુ ખૂંચે પણ એ તો સાયન્સ ફિક્શનમાં ચાલે 🙂

* શોધ

આ પુસ્તકની તપાસ છેલ્લાં ૧૦ વર્ષોથી કરતો હતો, પણ ક્યાંય ઓફલાઇન કે ઓનલાઇન મળ્યું નહી. કંટાળીને (યુગયાત્રા શબ્દની ગૂગલમાં શોધ કરો, મારી શોધ ખબર પડશે!) એક દિવસ ગૂર્જરમાં ફોન કર્યો તો ખબર પડી કે સ્ટોકમાં છે (કારણ? પુર્નમુદ્રણ! ડિસેમ્બર ૨૦૧૦). ઓર્ડર આપ્યો અને થોડી રાહ જોતાં મળ્યું, ફરી વાંચવામાં આવ્યું અને એના પ્રતાપે આ પોસ્ટ આવી!

અપડેટ્સ – ૧૬૦

* હેલ્લો ઇન્ડિયા. (અને, હેલ્લો નો લગેજ પણ!) લગેજ મોડા પડવાની શક્યતા તો હતી, કારણ કે ડલ્લાસ થી એટલાન્ટા અને એટલાન્ટા થી એમસ્ટરડેમ થી મુંબઇ. ખાસ કરીને એમસ્ટરડેમમાં બે ફ્લાઇટ વચ્ચે ૪૦ મિનિટ કરતાં પણ ઓછો સમય હતો. સદ્ભાગ્યે કોઇ ફ્લાઇટ મોડી નહોતી, નહીતર નો લગેજની જગ્યાએ નો કાર્તિક હોત. એટલે કે, મોડો-મોડો કાર્તિક એમ કહેવાત.

* થાને હિરાનંદાની હાફ મેરેથોનની તારીખ જતી રહી છે, પણ વાંધો નહી. બહુ થઇ ગયું દોડવાનું. એટલે, ફરી પાછાં મુંબઇ-નાસિક-મુંબઇની સાયકલ સવારી કરીશું (અને, આ વખતે પૂરી પણ કરવામાં આવશે!). કસારાઘાટ, સાવધાન!

* કદાચ પહેલીવાર કવિન માટે કોઇ જ ટોય-રમકડું લાવ્યો નથી, પણ કવિને ટેમ્પરેચર ગુમાવ્યું નહી. શાબાશ, કવિન 😀

* વન પ્લસ વાળા ઢગલાબંધ આમંત્રણો મોકલ્યા કરે છે.

* બીજું શું? કામ-કાજ ફરી પાછું શરું. જોકે સરવાળે ૪ દિવસ કોન્ફરન્સ, ૭ ફ્લાઇટ્સ, લે-ઓવર, ખોવાયેલ સામાન, જેટ લેગ, ઠંડી, મેરેથોન અને ટેન્શન – વજન એટલું જ છે 😉

* છેલ્લે. યુગયાત્રા – યશવન્ત મહેતા (લેખ આજે જ બનાવ્યો છે, એઝ યુઝઅલ, કોઇની પાસે યશવંતભાઇનો ફોટો હોય તો, કોમન્સમાં મોસ્ટ વેલકમ!) આવી ગઇ છે. પહેલા વાંચેલી અને રેડિયો પર સાંભળેલી આ વિજ્ઞાન સેમી-નોવેલ મળતાં મને અનેરો આનંદ થયો છે. રીવ્યુ અને અલગ પોસ્ટ આવતી કાલે કે પરમ દિવસે ચોક્કસ!

RIP, મૃગેશભાઇ

* મોડી પોસ્ટ છે. મોટી પણ નથી.

* લગભગ નવેમ્બર-ડિસેમ્બર ૨૦૧૨માં એક અજાણ્યા નંબર પરથી કોલ આવ્યો, ત્યારે હું રવિવારે સાંજે આરામથી બેંગ્લોરમાં મુવી જોતો હતો. ફોન હતો – રીડગુજરાતી.કોમના મૃગેશભાઇનો. થોડી વાર – કેમ છો? મજામાંથી શરુ કરીને વિવિધ વાતો શરુ થઇ. મૃગેશભાઇ તે પછી રીડગુજરાતી.કોમના કામમાંથી વેકેશન લેવાનો પ્લાન બનાવતા હતા એવું મને યાદ છે અને અમારી મુખ્ય વાતો કામ અને તેનાથી પડતાં સ્ટ્રેસ પર હતી. મેં તેમને સલાહ આપી કે રનિંગએ સ્ટ્રેસ ઓછો કરવાનો સૌથી સરસ, સહેલો અને સસ્તો ઉપાય છે. શરુ કરી દો! આ પછી, તેમનાં જોડે ફોન પર કોઇ દિવસ વાત થઇ નહી. ઇમેલ-ફેસબુકથી અમે સંપર્કમાં હતા અને રીડગુજરાતી.કોમનો ફીડ-રીડર હું ખરો જ.

જ્યારે તેમના હોસ્પિટલાઇઝેશન અને પછી અવસાન વિશે સાંભળ્યું ત્યારે મને ઉપરની વાત યાદ આવી અને દુ:ખ થયું કે મેં તેમની સાથે ઉપરોક્ત વિષયે ફોલો-અપ ન કર્યું.

એક વધુ અફસોસ એ વાતનો કે યે તુમકો ક્યા હુઆ જેવા લેખો દ્વારા મને ઉત્સાહિત કરવા વાળા મૃગેશભાઇ હવે આપણી વચ્ચે રહ્યા નથી.

RIP, મૃગેશભાઇ!!

અપડેટ્સ – ૧૨૨

* આ પોસ્ટ સમય સાથે ખોવાઇ ગઇ હતી અને તેને ફરીથી સજીવન કરવામાં આવી છે, એટલે નીચેની બે કડીઓ તમને જૂની લાગશે, પણ તેમનું મહત્વ જરાય ઓછું નથી!

* શિશિરભાઇનો આ લેખ ટેક ઓફ : નોવેલિસ્ટ તરીકે લાંબું લખવું હોય તો ફિટ રહેવું! મસ્ત છે. જો તમે નોવેલિસ્ટ હોવ અથવા રનર હોવ અથવા ન હોવ તો પણ વાંચવા જેવો. અને આ રીતે, મને પહેલી વાર જાપાનીઝ લેખકનું કોઇ પુસ્તક વાંચવા મળશે (ઓર્ડર આપી દીધો અને શરુઆત સ્વાભાવિક રીતે ‘વોટ આઇ ટોક અબાઉટ વ્હેન આઇ ટોક અબાઉટ રનિંગ’ થી કરવામાં આવી છે).

* ચિરાગભાઇએ અત્યંત મહેનત કરીને મુંબઇ સમાચારમાં હપ્તાવાર પ્રકાશિત થયેલ આશકા માંડલ ના તમામ પ્રકરણોની ઓનલાઇન કડીઓ એકઠી કરી છે. જુઓ તેમની આ પોસ્ટ. જો તમને આ કામ સરળ લાગતું હોય તો, મુંબઇ સમાચારમાં સર્ચ કરીને જોજો!

* આજનો પ્રશ્ન: આ મુંબઇની લિનક્સ યુઝર ગ્રુપની મિટિંગ્સ હંમેશા કેમ કોઇને કોઇ મેરેથોનના દિવસે જ હોય છે (૧૯ જાન્યુઆરી અને હવે ૧૬મી ફેબ્રુઆરી!)? અથવા તો મેરેથોન ત્યારે જ કેમ હોય છે? આ પ્રશ્ન વિકિપીડિઆની મિટિંગ્સ માટે પણ પૂછી શકાય છે 😉

આભાર, પ્રણવભાઇ!!

* અશ્વિની ભટ્ટનું અવસાન થયું ત્યારે મેં પોસ્ટમાં લખ્યું તેમ તેમનો વિકિપીડિઆમાં કોઇ લેખ નહોતો એટલે મેં એ કામ હાથમાં લીધું. લેખમાં મારી પાસે થોડી વિગતો વત્તા પુસ્તકોની યાદી સિવાય બીજી માહિતી નહોતી અને તેમની છબીની મેં ફેસબુક અને બ્લોગમાં વિનંતી કરેલી પણ કોઇ જવાબ આવ્યો નહી. બે દિવસ પહેલાં પ્રણવભાઇ જોડે ફોન પર કંઇ બીજી બાબતે ચર્ચા થતી હતી તેમાંથી યાદ આવ્યું કે તેમની પાસે અશ્વિની ભટ્ટનો ફોટો ચોક્કસ હોઇ શકે અને પ્રણવભાઇએ ફેસબુક પર મને બે-ત્રણ સરસ ફોટાઓ મોકલી આપ્યા, પણ તે તેમની રચના હોવાથી હું તેને અપલોડ કરી ન શકું (કોપીરાઇટ ભંગ). પ્રણવભાઇને મેં કોમન્સ પર આ ફોટો અપલોડ કરવા માટે સ્ટેપ્સ મોકલ્યા અને તેમને ધીરજ રાખીને મારા ગરબડ વાળા સ્ટેપ્સને સમજીને ફોટો અપલોડ કરી દીધો અને મને જ્યારે સંદેશ મળ્યો ત્યારે વિકિપીડિઆમાં અશ્વિની ભટ્ટ લેખમાં ચડાવી પણ દીધો.

આને કહેવાય, ખરું યોગદાન (ના, મારું નહી, પ્રણવભાઇનું!).

PS: જો તમારી પાસે, તમે પાડેલા, સાહિત્યકારોનાં કોઇ પણ ફોટા હોય તો,

commons.wikimedia.org પર જાઓ,

* ખાતું બનાવો (જો વિકિપીડિઆનું હશે તો એ અહીં ચાલશે!),

* ડાબે બાજુ (જો RTL ભાષા જેવી કે ઉર્દુ કે હિબ્રુ વાપરતા હોવ તો જમણે!) રહેલી ‘અપલોડ ફાઇલ’ કડી પર ક્લિક કરો.

બાકીની વિગતો એકદમ સરળ છે. ધ્યાન રાખજો કે ફોટો તમે જ પાડેલો હોવો જોઇએ, અન્યથા તમારી પાસે એ ફોટો તમને વહેંચવા (ક્રિએટીવ કોમન્સ હેઠળ) માટે પરવાનગી છે એનો સ્ત્રોત હોવો જ જોઇએ.

આજનું પુસ્તક

* કોરી ડોક્ટોરોવનું ‘લિટલ બ્રધર‘ હવે વિવિધ ફોરમેટ્સમાં ડાઉનલોડ માટે પ્રાપ્ત છે. જુઓ તેનું ડાઉનલોડ પાનું. વધુમાં તમે જો તેમને સપોર્ટ કરવા માંગતા હોવ તો પુસ્તક ખરીદી પણ શકો છો! એવું લાગે છે કે, આવતા વર્ષે લેખકને રુબરુ મળવાનું થશે 🙂