અપડેટ્સ – ૨૩૬

કીપ કામ અને કામથી કામ રાખો. કશું જ સારું નથી.
  • અપડેટ્સમાં આપવા જેવું તો ઘણું છે, પણ સાચું કહું તો બ્લોગ પર આવવાનું હવે બહુ મન થતું નથી. કોવિડ-૧૯ હજુ છે અને આ વખતે કોવિડે ખરો પરચો બતાવ્યો. કોઇકે ક્યાંય લખ્યું હતું કે “જ્યાં સુધી જંગલની આગ ઘર સુધી ન આવે ત્યાં સુધી તે અફવા જ લાગે”. એવું જ થયું જ્યારે મારા મોટા મામાનું કોવિડમાં અવસાન થયું. ખરી પરિસ્થિતિનો ખ્યાલ આવે ત્યાં સુધી બહુ મોડું થઇ જાય છે.
  • થોડા સમયથી વિકિપીડિયામાં પાછો સક્રિય થયો છું (એમ તો હું ક્યાં નિષ્ક્રિય હતો?) પણ હવે મોટાભાગનો સમય ક્ષતિઓ સુધારવામાં કાઢ્યો છે.
  • સાયકલિંગ પણ ફૂલ્યું-ફાલ્યુ છે. ગયા વર્ષનું બાકીનું કામ એવરેસ્ટિંગ પૂરુ કર્યું. ૨૦ કલાક ઇન્ડોર ટ્રેઇનર પર, ૨૨૯ કિમી અને ૮૯૦૦ મીટર જેટલું એલિવેશન. વધુમાં મારા જીવનનો સૌ પ્રથમ યુટ્યુબ ઇન્ટરવ્યુ પણ આપ્યો, જે નીચેના વિડિયોમાં જોઇ શકાશે. જો કોઇ કારણોસર એમ્બેડેડ કરેલો વિડિયો ન દેખાય તો vEveresters of India : Grinshina & Kartik પર તમે તેને જોઇ શકશો. મારો અવાજ રોબોટિક લાગે છે. વધુ પડતા સાયન્સ ફિક્શન મુવીઝ જોવાનું પરિણામ હશે?
  • લોકડાઉન ચાલુ છે, અને લાગે છે કે ચાલુ જ રહેશે. ત્યાં સુધી – ઘરમાં રહો, સલામત રહો!

નામ

શેક્સપિયરે કે બીજાં કોઇ વ્યક્તિએ કહેલું હતું કે નામમાં શું છે? આજ-કાલ જે છે તે નામમાં જ છે! બધાંને પોતાનું નામ અમર કરી જવું છે અને એટલે જ આલિયો-માલીયો-મવાલિયો વિકિપીડિયામાં આવીને પોતાના વિશે પાનું બનાવી જાય છે. (અને અમારે તેને દૂર કરવાની મહેનત કરવી પડે છે :/)

નામ પરથી યાદ આવ્યું કે ફેસબૂકમાં હું ટાઇમપાસ કરતો બેઠો હતો અને થયું કે ચાલો બધાં સોશિયલ મીડિયામાં મારું ફેવરિટ 0x1f1f નામ રાખું. બીજે બધે લગભગ થઇ ગયું અને પણ આ ફેસબૂકવાળાઓનું નખ્ખોદ જાય..

૧. તમે 0 (સંખ્યાઓ) નામમાં ન રાખી શકો :/ કદાચ, આ કારણોસર જ અમે કવિનનું નામ કવિન ૧.૦ નથી રાખ્યું!

૨. તમે એક કરતાં વધું કેપિટલ અંગ્રેજી અક્ષર ન મૂકી શકો. એટલે ફેસબૂકમાં I AM THE KING OF FALANA VILLAGE એવું નામ ન રખાય? નાઇન્સાફી કહેવાય આ તો!

૩. તમે એકવાર નામ બદલ્યા પછી બીજા ૬૦ દિવસ સુધી ન બદલી શકો.

લો, એટલે ૬૦ દિવસ સુધી મારે લોકોને સમજાવવું પડશે કે કેમ નામ બદલ્યું અને હવે કેમ હું બદલી નહી શકું. તો, તમારી ટાઇમલાઇનમાં કોઇ સાયકલિંગ કરતો અજાણ્યો માણસ (સ્ટે હોમ, સ્ટે સેફ!) દેખાય તો તરત તેને અનફ્રેન્ડ કરી દેવો! 😉

કોરોના

સૌ પ્રથમ તો..

હાંફળા-ફાંફળા થવાની જરૂર નથી!!

બીજી વાત. આલ્કોહોલથી આ રોગ સામે રક્ષણ મળતું નથી. પણ, કેટલાંક મૂર્ખ લોકોએ આવું કર્યું અને મર્યા. આ પણ જુઓ: ઇરાનમાં દારૂબંધી પર વિકિપીડિયાનો લેખ

ત્રીજી વાત. સમગ્ર દેશમાં રોગચાળો વધુ ફેલાતો અટકાવવો મહત્વનો છે, નહી કે પોતાના જ રાજ્યવાસીઓને બચાવવાની પીપૂડી વગાડવી. ફરી એકવાર સાબિત થયું છે કે વધુ પડતું ભણતર કંઇ કામનું નથી.

ચોથી વાત. કોરોના બીયર અને કોરોનાવાયરસ વચ્ચે કોઇ સંબંધ નથી.

નિર્દોષ બીયર. નિર્દોષ કોરોના એક્સ્ટ્રા.

પાંચમી અને છેલ્લી વાત! કોરોનાવાયરસ રોગ ૨૦૧૯ પર ગુજરાતી વિકિપીડિયામાં લેખ શરૂ કર્યો છે. મોટાભાગે દરરોજ અપડેટ કરતો રહું છું.

KBC

ગઇકાલે સંદિપભાઇએ ધ્યાન દોર્યું કે અંગ્રેજી વિકિપીડિયાના KBC લેખ પરની ઓફિશિયલ વેબસાઇટ સ્પામ-બોગસ છે. લેખના ઇતિહાસ-હિસ્ટરીમાં જઇને જોયું તો લોકોએ વિકિપીડિયાનો ભરપૂર ફાયદો લઇને પોત-પોતાની બોગસ વેબસાઇટ્સ ઉમેરી હતી. ટૂંકમાં,

૧. લોકો લાલચુ હોય છે. ie ઇઝી મની જોઇએ છે.

૨. લોકો છેતરતા હોય છે અને છેતરાઇ જવામાં માહિર છે.

૩. વિકિપીડિયા એમના બાપનું માર્કેટિંગ ખેતર છે.

ગુજરાતી વિકિપીડિયામાં પણ આવા આક્રમણો થતા હોય છે. પણ, જ્યાં સુધી અમે છીએ, અમે યુદ્ધ ચાલુ રાખીશું! મને ખબર છે કે સ્પામ-માર્કેટિંગ-લાલચ-લોભનો અંત નથી, પણ આ જ જીવન છે 🙂

પ્રોજેક્ટ ટાઇગર ૨.૦

ભારતીય ભાષાઓના વિકિપીડિયામાં નવા લેખો બનાવવા માટે ગયા વર્ષની જેમ પ્રોજેક્ટ ટાઇગર ૨૦૧૯ એટલે કે પ્રોજેક્ટ ટાઇગર ૨.૦ સ્પર્ધા શરૂ થઇ છે. ગુજરાતી વિકિપીડિયાએ પણ આમાં ભાગ લીધો છે. આપેલા વિષયો પર નવાં લેખો બનાવવાના રહેશે. વિષયો અનુરૂપ અને ઓછામાં ઓછાં ૩૦૦ શબ્દો (અને ૯૦૦૦ બાઇટ્સ) અને સંદર્ભો સહિતના લેખો માન્ય ગણાશે. વધુ માહિતી માટે ગુજરાતી વિકિપીડિયાનાં Project Tiger Writing Contest/2019 પાનું જોઇ શકાશે.

આ વર્ષે હું તેમાં જ્યુરી બન્યો છું, પણ હું પણ તેમાં ભાગ લઇ શકું છું 😉

ગુજરાતી વિકિપીડિયા: મારા ૭ વર્ષ!

૩૦ ડિસેમ્બર ૨૦૧૧! આ દિવસે મારું હાલનું સભ્ય ખાતું (ie સભ્ય:KartikMistry) ગુજરાતી વિકિપીડિયા પર ખોલવામાં આવ્યું હતું. એ પહેલાંના સભ્ય ખાતા એટલે યુઝર એકાઉન્ટ વડે થોડાં ફેરફારો-એડિટ્સ કરેલા પરંતુ કાળક્રમે એ ખોવાઇ ગયું અને જ્યારે એક સમયે અંદરથી એમ થયું કે હવે સમય છે, ગુજરાતી વિકિપીડિયામાં કંઇક યોગદાન કરવાનો ત્યારે નવું ચકાચક ખાતું બનાવ્યું. થોડા દિવસ તો ઉત્સાહ રહ્યો.[૧] વિકિપીડિયા અમદાવાદની ફોટોવોક કરી. એકાદ-બે વિકિમિટિંગોમાં પણ ભાગ લીધો. ૧૦ મહિનામાં ૧૦-૧૫ ફેરફારો પણ કર્યા! પરંતુ પછી, આ ઉત્સાહ ઠંડો પડ્યો અને પછી તો અમદાવાદને ગુડ બાય કહેવાનો સમય આવ્યો. બેંગ્લોરમાં રનિંગ કરવા, સાઉથ ઇન્ડિયન ડોસા-ઇડલી ખાવા અને ફિલ્મો જોવા સિવાય બીજું કંઇ ખાસ કર્યું નહી, પણ થોડું-થોડું યોગદાન શરૂ કર્યું. મુંબઈ આવ્યા પછી, વિકિમિડિયા ફાઉન્ડેશનમાં જોડાયો ત્યારે શરૂઆતમાં તો અમારા ટુલ્સ-સોફ્ટવેરના ટેસ્ટિંગ માટે અને પછી ગુજરાતી વિકિપીડિયાના સભ્યોના પ્રેમ, સહકાર, સહયોગ અને માર્ગદર્શનથી ઢગલાબંધ ફેરફારો કરવાનું શરૂ કર્યું!

૨૦૧૩-૨૦૧૪ સુધી આ ઉત્સાહ જાળવી રાખવામાં આવ્યો. ૨૦૧૩ની હોંગ કોંગ વિકિમેનિયામાં ધવલભાઇ (અને ધવલભાઇ તો ૨૦૧૪ લંડન અને ૨૦૧૫ મેક્સિકો સીટીમાં પણ મળ્યા) અને અર્નવને મળવાનું થયું પછી ઉત્સાહ વધ્યો. ૨૦૧૪ પછી અમારી ટીમે (ie ઓફિસ કામ!) કન્ટેન્ટ ટ્રાન્સલેશન પ્રોજેક્ટ[૨] શરૂ કર્યો એટલે તો નવાં લેખો બનાવવાનું સરળ બન્યું. આ નિમિત્તે ડોગફૂડિંગ વડે નવાં લેખો બનાવ્યા, પણ આ વખતે તે ટેસ્ટિંગ જ નહોતા. વ્યવસ્થિત લેખો હતા! મોટાભાગના લેખો નિઝિલે અંગ્રેજી વિકિપીડિયામાં બનાવેલા ગુજરાત અંગેના લેખો તેમજ મને ગમતા વિષયોના હતા.

૨૦૧૬માં ગુજરાતી વિકિપીડિયાના એક પ્રબંધક અને જૂના અને જાણીતાં સભ્યોમાંના એક એવા અનિકેતભાઇની મુલાકાત મેકરફેસ્ટમાં રાખેલી ગુજરાતી વિકિપીડિયાની મીટ-અપ વખતે થઇ પછી તેમને ફરી ઓગસ્ટ ૨૦૧૬ની વિકિકોન્ફરન્સ ચંદીગઢમાં પણ મળ્યો.

૨૦૧૭માં સુશાંતભાઇ[૩] અને નિઝિલ[૪] ને પહેલી વાર મળ્યો (સુશાંતભાઇ મારા ઘરે આવ્યા અને હું નિઝિલના ઘરે ગયો!) અને ૨૦૧૮માં અનંત[૫]ની મુલાકાત અમદાવાદની વિકિપીડિયા વર્કશોપ વખતે થઇ અને મારા વિકિમિત્રોનો વ્યાપ વધતો ગયો. હજુ અમુક સભ્યોની રૂબરૂ મુલાકાત થઇ જ નથી, પણ વોટ્સએપ અને વિકિ પર વાતચીત ચાલુ જ છે. આશા રાખીશ કે મારું યોગદાન વધતું જ રહે અને જીવનની છેક છેલ્લી ક્ષણ સુધી ગુજરાતી ભાષા અને વિકિપીડિયા માટે કંઇક કરતો રહું!

અસ્તુ!

ઓકે. હવે સમય છે, તાજા ફેરફારો પાનાંને જોવાનો 🙂

[૧] ગુજરાતીઓ આરંભે શૂરા!

[૨] https://www.mediawiki.org/wiki/Content_translation

[૩] વિકિસોર્સના માસ્ટર બ્લાસ્ટર અને મોજીલા સુશાંતભાઇ.

[૪] ડો. નિઝિલ. એક એડિટ્સ કરતાં ૧૦,૦૦૦ એડિટ્સ ઓછી છે એવું મંતવ્ય ધરાવતા ઉત્સાહી સભ્ય!

[૫] ઉર્ફે, ગઝલ વર્લ્ડ.

ક્વોરા

પહેલા લોકો પુસ્તકાલયોમાં જઇને માહિતી શોધતા હતા, પછી એન્સાક્લોપિડીયા આવ્યો. પછી ગુગલ કે સર્ચ એન્જિન આવ્યા, પછી વિકિપીડિયા આવ્યું અને હવે લોકો ક્વોરામાં જઇને શોધે છે. જોકે ક્વોરામાં પૂછવામાં આવતા મોટાભાગના પ્રશ્નો એટલા ફાલતુ હોય છે કે એમાં કોઇ એક્સપર્ટ નોલેજની જરૂર હોતી જ નથી. હા, કેટલાક ઉત્તરો એકદમ મસ્ત અને ઉત્તમ હોય છે. સર્ચ એન્જિનમાં સરળ ક્વેરી વડે મોટાભાગના ક્વોરાના જવાબો શોધી શકાય છે. ટૂંકમાં, લોકો આળસુ બની રહ્યા છે. અને હવે એટલું ઓછું હતું એમાં એલેક્સા અને ગુગલ આસિસ્ટન્ટ દાટ વાળવા આવી રહ્યા છે!!

ગુગલ મેપ્સ – ઉપ્સ

* થોડા સમય પહેલાં ગુગલને એવું લાગ્યું કે તેમના મેપ્સમાં સ્થાનિક ભાષા વાપરીએ તો વધુ સારું. સારું જ કહેવાય પણ તેમને તેમાં “ઓટોમેટિક ટ્રાન્સલિટરેશન” – ભાષાંતર નહી, પણ “લિપ્યાંતરણ”ની મદદ લીધી અને પરિણામ કેવું આવ્યું તે તમે જોઇ શકો છો, છતાં પણ બે ઉદાહરણો તેને સમજવા પૂરતા છે. બાકી હસી હસીને પેટ દુખી જાય એવા ઉદાહરણો તો દરરોજ મળે છે.

PS: વિકિપીડિયામાં હવે નકશામાં લેબલનું ભાષાંતર કરી શકો છો, જોકે તે માટે સૌથી સહેલો રસ્તો ઓપનસ્ટ્રીટમેપમાં જઇને સુધારવાનો છે.

 

અપડેટ્સ – ૨૧૬

* છેલ્લે છેક ફેબ્રુઆરીમાં અપડેટ્સ લખ્યા પછી આજે ઘણાં સમયે અપડેટ્સ લખવાનું મન થયું છે. આ સમય ગાળામાં વેકેશન આવ્યું અને ઉપરથી ગયું. ઉત્તરાખંડની મુલાકાત લીધી હતી એની પોસ્ટ ડ્રાફ્ટમાં જ પડી રહી છે :/ આજની અપડેટ્સ મિક્સ-મસાલા છે, પણ સ્વાદિષ્ટ છે એ વાતની ખાતરી!

* turing – https://turingapp.ml/ – પ્રોગ્રામિંગ શીખવા માટેનો એક વધુ પ્રોગ્રામ મળ્યો છે એટલે કવિન માટે તે ફીટ છે કે નહી તે જોવામાં આવશે! કવિને સ્વિમિંગ ચાલુ કર્યું અને સારૂ એવું શીખી પણ લીધું એ વેકેશનની એક સૌથી સારી વાત રહી છે.

* વિકિપીડિયામાં જોઇએ તો થોડા સમયથી ફરી પાછો વધુ પડતો સક્રિય થયો છું. અમદાવાદ યુનિવર્સિટીમાં વર્કશોપ કરી તેમજ પ્રોજેક્ટ ટાઇગર સ્પર્ધામાં ભાગ લીધો તે મજાની ઘટનાઓ રહી.

નવા સરસ લેખોમાં જોઇએ તો, મહારાજ લાયબલ કેસ પરથી સૌરભ શાહે મહારાજ નવલકથા લખી હતી અને તે વિશે હવે મહારાજ લાયબલ કેસ અને કરસનદાસ મૂળજીના લેખો વિકિપીડિયામાં અનુક્રમે અનંત અને મારા દ્વારા બનાવવામાં આવ્યા છે. સુધારા-વધારા કરવા વિનંતી. કરસનદાસ મૂળજીના નામ પર માથેરાનમાં પુસ્તકાલય પણ છે એટલે હવે માથેરાનની મુલાકાત લઇએ ત્યારે ફોટો લેવામાં આવશે!

વ્યોમે પાણીપતની લડાઇઓ તેમજ મરાઠા સામ્રાજ્ય અને પરમવીર ચક્ર સન્માન પામેલા સૌ સૈનિકોના સરસ લેખો ગુજરાતી વિકિપીડિયામાં બનાવ્યા છે. તો બીજી બાજુ સુશાંતભાઇ, નિઝિલે અને અન્ય લોકોએ વિવિધ વિષયોના લેખોનું સરસ ભાષાંતર કર્યું છે.

અનંતની “સ્કેનર ગ્રાંટ”ની અરજી સફળ રહી છે. વધુને વધુ લોકો તેનો લાભ લે તેવી આશા. અમે વિકિમિડિયનને જોઇતા પુસ્તકોની આપ-લે માટે સંદર્ભ વિનિમય યોજના બનાવી છે – તે પણ એક આનંદના સમાચાર છે.

* વરસાદ શરૂ થયો છે, એટલે સાયકલિંગ ઠંડુ છે (જોકે મે અંતમાં ૨૦૦ કિમી બળીને આવ્યો, એ વાત અલગ છે). પણ, આવતા અઠવાડિયે ૧૨ કલાક સ્ટેડિયમ રન છે એટલે રનિંગ ગરમાગરમ છે. વધુમાં અમદાવાદની વર્કશોપ જોડે ૧૨ કલાક ADR રાત્રિ રનનો લાભ લેવામાં આવ્યો. ઓગસ્ટમાં ફરી ૧૨ કલાક મુંબઈ અલ્ટ્રાની યોજના છે, પણ મારી યોજનાઓ છેલ્લી ઘડીએ સફળ નથી થતી તેવી મિ. મોહનની યોજના હોય છે. જોઇએ હવે શું થાય છે 🙂

વેકેશન

* વેકેશન શરૂ થઇ ગયું છે, જોકે મારું વેકેશન તો પૂરું પણ થઇ ગયું છે. વેકેશનમાં કવિનના એક ક્લાસ બંધ કરાવવામાં આવ્યા છે અને એક બીજા ક્લાસ શરૂ કરવાનો પ્લાન છે, તો પણ તેને રમવા-રખડવાનો પૂરતો સમય મળે એનું ધ્યાન રાખેલું છે. જોકે, વેકેશનમાં સૌથી મોટો ત્રાસ નવરા લોકોનો છે, જે છોકરાઓને સોસાયટીના ગ્રાઉન્ડમાં રમવા દેતા નથી. સવારે-બપોરે-સાંજે ત્રણેય સમયે તેઓ કંઇને કંઇ વાંધા-વચકા કાઢવા માટે તૈયાર જ હોય છે. મને થાય છે કે આવા નવરાઓ કેમ વિકિપીડિયા એડિટ કરતા નથી કે કેમ સાયકલ ચલાવતા નથી? શા માટે દોડવાનું શરૂ કરતા નથી કે શા માટે નજીકના પુસ્તકાલયો મુલાકાત લેતા નથી? :/