ગુજરાતી વિકિપીડિયા: મારા ૭ વર્ષ!

૩૦ ડિસેમ્બર ૨૦૧૧! આ દિવસે મારું હાલનું સભ્ય ખાતું (ie સભ્ય:KartikMistry) ગુજરાતી વિકિપીડિયા પર ખોલવામાં આવ્યું હતું. એ પહેલાંના સભ્ય ખાતા એટલે યુઝર એકાઉન્ટ વડે થોડાં ફેરફારો-એડિટ્સ કરેલા પરંતુ કાળક્રમે એ ખોવાઇ ગયું અને જ્યારે એક સમયે અંદરથી એમ થયું કે હવે સમય છે, ગુજરાતી વિકિપીડિયામાં કંઇક યોગદાન કરવાનો ત્યારે નવું ચકાચક ખાતું બનાવ્યું. થોડા દિવસ તો ઉત્સાહ રહ્યો.[૧] વિકિપીડિયા અમદાવાદની ફોટોવોક કરી. એકાદ-બે વિકિમિટિંગોમાં પણ ભાગ લીધો. ૧૦ મહિનામાં ૧૦-૧૫ ફેરફારો પણ કર્યા! પરંતુ પછી, આ ઉત્સાહ ઠંડો પડ્યો અને પછી તો અમદાવાદને ગુડ બાય કહેવાનો સમય આવ્યો. બેંગ્લોરમાં રનિંગ કરવા, સાઉથ ઇન્ડિયન ડોસા-ઇડલી ખાવા અને ફિલ્મો જોવા સિવાય બીજું કંઇ ખાસ કર્યું નહી, પણ થોડું-થોડું યોગદાન શરૂ કર્યું. મુંબઈ આવ્યા પછી, વિકિમિડિયા ફાઉન્ડેશનમાં જોડાયો ત્યારે શરૂઆતમાં તો અમારા ટુલ્સ-સોફ્ટવેરના ટેસ્ટિંગ માટે અને પછી ગુજરાતી વિકિપીડિયાના સભ્યોના પ્રેમ, સહકાર, સહયોગ અને માર્ગદર્શનથી ઢગલાબંધ ફેરફારો કરવાનું શરૂ કર્યું!

૨૦૧૩-૨૦૧૪ સુધી આ ઉત્સાહ જાળવી રાખવામાં આવ્યો. ૨૦૧૩ની હોંગ કોંગ વિકિમેનિયામાં ધવલભાઇ (અને ધવલભાઇ તો ૨૦૧૪ લંડન અને ૨૦૧૫ મેક્સિકો સીટીમાં પણ મળ્યા) અને અર્નવને મળવાનું થયું પછી ઉત્સાહ વધ્યો. ૨૦૧૪ પછી અમારી ટીમે (ie ઓફિસ કામ!) કન્ટેન્ટ ટ્રાન્સલેશન પ્રોજેક્ટ[૨] શરૂ કર્યો એટલે તો નવાં લેખો બનાવવાનું સરળ બન્યું. આ નિમિત્તે ડોગફૂડિંગ વડે નવાં લેખો બનાવ્યા, પણ આ વખતે તે ટેસ્ટિંગ જ નહોતા. વ્યવસ્થિત લેખો હતા! મોટાભાગના લેખો નિઝિલે અંગ્રેજી વિકિપીડિયામાં બનાવેલા ગુજરાત અંગેના લેખો તેમજ મને ગમતા વિષયોના હતા.

૨૦૧૬માં ગુજરાતી વિકિપીડિયાના એક પ્રબંધક અને જૂના અને જાણીતાં સભ્યોમાંના એક એવા અનિકેતભાઇની મુલાકાત મેકરફેસ્ટમાં રાખેલી ગુજરાતી વિકિપીડિયાની મીટ-અપ વખતે થઇ પછી તેમને ફરી ઓગસ્ટ ૨૦૧૬ની વિકિકોન્ફરન્સ ચંદીગઢમાં પણ મળ્યો.

૨૦૧૭માં સુશાંતભાઇ[૩] અને નિઝિલ[૪] ને પહેલી વાર મળ્યો (સુશાંતભાઇ મારા ઘરે આવ્યા અને હું નિઝિલના ઘરે ગયો!) અને ૨૦૧૮માં અનંત[૫]ની મુલાકાત અમદાવાદની વિકિપીડિયા વર્કશોપ વખતે થઇ અને મારા વિકિમિત્રોનો વ્યાપ વધતો ગયો. હજુ અમુક સભ્યોની રૂબરૂ મુલાકાત થઇ જ નથી, પણ વોટ્સએપ અને વિકિ પર વાતચીત ચાલુ જ છે. આશા રાખીશ કે મારું યોગદાન વધતું જ રહે અને જીવનની છેક છેલ્લી ક્ષણ સુધી ગુજરાતી ભાષા અને વિકિપીડિયા માટે કંઇક કરતો રહું!

અસ્તુ!

ઓકે. હવે સમય છે, તાજા ફેરફારો પાનાંને જોવાનો 🙂

[૧] ગુજરાતીઓ આરંભે શૂરા!

[૨] https://www.mediawiki.org/wiki/Content_translation

[૩] વિકિસોર્સના માસ્ટર બ્લાસ્ટર અને મોજીલા સુશાંતભાઇ.

[૪] ડો. નિઝિલ. એક એડિટ્સ કરતાં ૧૦,૦૦૦ એડિટ્સ ઓછી છે એવું મંતવ્ય ધરાવતા ઉત્સાહી સભ્ય!

[૫] ઉર્ફે, ગઝલ વર્લ્ડ.

ક્વોરા

પહેલા લોકો પુસ્તકાલયોમાં જઇને માહિતી શોધતા હતા, પછી એન્સાક્લોપિડીયા આવ્યો. પછી ગુગલ કે સર્ચ એન્જિન આવ્યા, પછી વિકિપીડિયા આવ્યું અને હવે લોકો ક્વોરામાં જઇને શોધે છે. જોકે ક્વોરામાં પૂછવામાં આવતા મોટાભાગના પ્રશ્નો એટલા ફાલતુ હોય છે કે એમાં કોઇ એક્સપર્ટ નોલેજની જરૂર હોતી જ નથી. હા, કેટલાક ઉત્તરો એકદમ મસ્ત અને ઉત્તમ હોય છે. સર્ચ એન્જિનમાં સરળ ક્વેરી વડે મોટાભાગના ક્વોરાના જવાબો શોધી શકાય છે. ટૂંકમાં, લોકો આળસુ બની રહ્યા છે. અને હવે એટલું ઓછું હતું એમાં એલેક્સા અને ગુગલ આસિસ્ટન્ટ દાટ વાળવા આવી રહ્યા છે!!

ગુગલ મેપ્સ – ઉપ્સ

* થોડા સમય પહેલાં ગુગલને એવું લાગ્યું કે તેમના મેપ્સમાં સ્થાનિક ભાષા વાપરીએ તો વધુ સારું. સારું જ કહેવાય પણ તેમને તેમાં “ઓટોમેટિક ટ્રાન્સલિટરેશન” – ભાષાંતર નહી, પણ “લિપ્યાંતરણ”ની મદદ લીધી અને પરિણામ કેવું આવ્યું તે તમે જોઇ શકો છો, છતાં પણ બે ઉદાહરણો તેને સમજવા પૂરતા છે. બાકી હસી હસીને પેટ દુખી જાય એવા ઉદાહરણો તો દરરોજ મળે છે.

PS: વિકિપીડિયામાં હવે નકશામાં લેબલનું ભાષાંતર કરી શકો છો, જોકે તે માટે સૌથી સહેલો રસ્તો ઓપનસ્ટ્રીટમેપમાં જઇને સુધારવાનો છે.

 

અપડેટ્સ – ૨૧૬

* છેલ્લે છેક ફેબ્રુઆરીમાં અપડેટ્સ લખ્યા પછી આજે ઘણાં સમયે અપડેટ્સ લખવાનું મન થયું છે. આ સમય ગાળામાં વેકેશન આવ્યું અને ઉપરથી ગયું. ઉત્તરાખંડની મુલાકાત લીધી હતી એની પોસ્ટ ડ્રાફ્ટમાં જ પડી રહી છે :/ આજની અપડેટ્સ મિક્સ-મસાલા છે, પણ સ્વાદિષ્ટ છે એ વાતની ખાતરી!

* turing – https://turingapp.ml/ – પ્રોગ્રામિંગ શીખવા માટેનો એક વધુ પ્રોગ્રામ મળ્યો છે એટલે કવિન માટે તે ફીટ છે કે નહી તે જોવામાં આવશે! કવિને સ્વિમિંગ ચાલુ કર્યું અને સારૂ એવું શીખી પણ લીધું એ વેકેશનની એક સૌથી સારી વાત રહી છે.

* વિકિપીડિયામાં જોઇએ તો થોડા સમયથી ફરી પાછો વધુ પડતો સક્રિય થયો છું. અમદાવાદ યુનિવર્સિટીમાં વર્કશોપ કરી તેમજ પ્રોજેક્ટ ટાઇગર સ્પર્ધામાં ભાગ લીધો તે મજાની ઘટનાઓ રહી.

નવા સરસ લેખોમાં જોઇએ તો, મહારાજ લાયબલ કેસ પરથી સૌરભ શાહે મહારાજ નવલકથા લખી હતી અને તે વિશે હવે મહારાજ લાયબલ કેસ અને કરસનદાસ મૂળજીના લેખો વિકિપીડિયામાં અનુક્રમે અનંત અને મારા દ્વારા બનાવવામાં આવ્યા છે. સુધારા-વધારા કરવા વિનંતી. કરસનદાસ મૂળજીના નામ પર માથેરાનમાં પુસ્તકાલય પણ છે એટલે હવે માથેરાનની મુલાકાત લઇએ ત્યારે ફોટો લેવામાં આવશે!

વ્યોમે પાણીપતની લડાઇઓ તેમજ મરાઠા સામ્રાજ્ય અને પરમવીર ચક્ર સન્માન પામેલા સૌ સૈનિકોના સરસ લેખો ગુજરાતી વિકિપીડિયામાં બનાવ્યા છે. તો બીજી બાજુ સુશાંતભાઇ, નિઝિલે અને અન્ય લોકોએ વિવિધ વિષયોના લેખોનું સરસ ભાષાંતર કર્યું છે.

અનંતની “સ્કેનર ગ્રાંટ”ની અરજી સફળ રહી છે. વધુને વધુ લોકો તેનો લાભ લે તેવી આશા. અમે વિકિમિડિયનને જોઇતા પુસ્તકોની આપ-લે માટે સંદર્ભ વિનિમય યોજના બનાવી છે – તે પણ એક આનંદના સમાચાર છે.

* વરસાદ શરૂ થયો છે, એટલે સાયકલિંગ ઠંડુ છે (જોકે મે અંતમાં ૨૦૦ કિમી બળીને આવ્યો, એ વાત અલગ છે). પણ, આવતા અઠવાડિયે ૧૨ કલાક સ્ટેડિયમ રન છે એટલે રનિંગ ગરમાગરમ છે. વધુમાં અમદાવાદની વર્કશોપ જોડે ૧૨ કલાક ADR રાત્રિ રનનો લાભ લેવામાં આવ્યો. ઓગસ્ટમાં ફરી ૧૨ કલાક મુંબઈ અલ્ટ્રાની યોજના છે, પણ મારી યોજનાઓ છેલ્લી ઘડીએ સફળ નથી થતી તેવી મિ. મોહનની યોજના હોય છે. જોઇએ હવે શું થાય છે 🙂

વેકેશન

* વેકેશન શરૂ થઇ ગયું છે, જોકે મારું વેકેશન તો પૂરું પણ થઇ ગયું છે. વેકેશનમાં કવિનના એક ક્લાસ બંધ કરાવવામાં આવ્યા છે અને એક બીજા ક્લાસ શરૂ કરવાનો પ્લાન છે, તો પણ તેને રમવા-રખડવાનો પૂરતો સમય મળે એનું ધ્યાન રાખેલું છે. જોકે, વેકેશનમાં સૌથી મોટો ત્રાસ નવરા લોકોનો છે, જે છોકરાઓને સોસાયટીના ગ્રાઉન્ડમાં રમવા દેતા નથી. સવારે-બપોરે-સાંજે ત્રણેય સમયે તેઓ કંઇને કંઇ વાંધા-વચકા કાઢવા માટે તૈયાર જ હોય છે. મને થાય છે કે આવા નવરાઓ કેમ વિકિપીડિયા એડિટ કરતા નથી કે કેમ સાયકલ ચલાવતા નથી? શા માટે દોડવાનું શરૂ કરતા નથી કે શા માટે નજીકના પુસ્તકાલયો મુલાકાત લેતા નથી? :/

બ્લોગના બાર વર્ષ

૧૨ વર્ષ પહેલાં આ બ્લોગ શરૂ થયેલો આ બ્લોગ હજુ ટીનએજર્સ બન્યો નથી. હજુ સુધી તો બ્લોગ-બ્લોગિંગમાં મઝા આવે છે. જોઇએ હવે ક્યારે આ મઝા પૂરી થાય છે. બ્લોગ-રનિંગ-સાયકલિંગ-જીવન. કોને અગ્રતા આપવી એ હજુ નક્કી નથી, પણ અત્યારે આ ચાર વસ્તુઓ લગભગ સમાંતર ચાલે છે. કોઇક વખત એમાંથી કોઇ આગળ નીકળે છે અને કોઇ પાછળ રહી જાય છે. પણ, એકંદરે ચારેયમાંથી કોઇ હાંફ્યું નથી.

એક સંબંધિત અને સરસ સમાચાર: ચંદ્રકાંત બક્ષી અને અન્ય કેટલાય લેખકોના મસ્ત ફોટાઓ સંજયભાઇએ વિકિપીડિયામાં અપલોડ કર્યા છે. કેટલાય વર્ષોની ઇચ્છા ફળી છે. સંજયભાઇ અને અનંતનો આભાર અને તેમના પરથી કેટલાય લોકો પ્રેરણા લે તેવી ઇચ્છા!

આ પણ જુઓ:
* ૩ વર્ષ: https://kartikm.wordpress.com/2009/03/25/3-years-2/
* ૪ વર્ષ: https://kartikm.wordpress.com/2010/03/25/not-yet-missing-blog/
* ૫ વર્ષ: https://kartikm.wordpress.com/2011/03/25/towards-6th-year/
* ૬ વર્ષ: https://kartikm.wordpress.com/2012/03/26/happy-birthday-my-blog/
* ૮ વર્ષ: https://kartikm.wordpress.com/2014/03/25/આઠ-વર્ષ/
* ૧૦ વર્ષ: https://kartikm.wordpress.com/2016/03/26/10-years-blog/

મામિલ

* થોડા સમય પહેલાં ઓફિસમાં ચર્ચા ચાલતી હતી કે આવતી મિટિંગ-કોન્ફરન્સ સમયે વીકએન્ડમાં ક્યાંય રાઇડ કરવા જઇએ. એ વખતે મામિલ શબ્દ અને તેનો વિકિપીડિયા લેખ જાણવા મળ્યો. તેમાં છબી ખૂટતી હતી એટલે પછી હું આ ટૂંકાક્ષરો માટે એકદમ યોગ્ય હોવાથી મારી પોતાની છબી લેખમાં અપલોડ કરવામાં આવી 😀

૨૦૧૭: કેટલાક આંકડાઓ…

* સૌ પહેલા તો સાયકલિંગ અને રનિંગ:

૨૦૧૭નું સરવૈયું

** સાયકલિંગ: ૯૮૭૬ કિમી

** રનિંગ: ૭૨૬ કિમી

* વિકિપીડિયા:

** ગુજરાતી વિકિપીડિયામાં ફેરફારો: ૮૦૯૬
** અંગ્રેજી વિકિપીડિયામાં ફેરફારો: ૪૩૧

આ લખું છું ત્યારે ૯૮૭૬ કિમી પૂરા કરવા માટે ૯ કિમી ખૂટતા હતા ત્યારે કવિનની સ્કૂલ આગળ જઇને તે પૂરા કર્યા તે વખતે ફોટો લીધેલો, જે કોમન્સમાં અપલોડ કર્યો છે એટલે ફેરફારોની સંખ્યા હજુ પણ વધશે! આખો દિવસ હજુ બાકી છે!!

અને હા, બાકીના આંકડાઓ તો મોહ-માયા છે. જેવાં કે, કેટલા લાઇક્સ આવ્યા કે કેટલી કોમેન્ટ્સ મળી 😀

આજની ટીપ

.. વિકિપીડિયા વાંચવા (કે તેમાં ફેરફાર કરવા માટે પણ) માટે લોગ-ઇન /પ્રવેશ કરવાની (અથવા એકાઉન્ટ / નવું ખાતું બનાવવાની પણ) જરૂર નથી!

વિકિડેટા આધારિત ઇન્ફોબોક્સ – હવે ગુજરાતી વિકિપીડિયા પર!

વિકિપીડિયા પર સામાન્ય રીતે કોઇપણ લેખમાં (ખાસ કરીને કોઇ વ્યક્તિ વિશેના) ઇન્ફોબોક્સ એટલે કે જમણી બાજુ (કે ડાબી બાજુ, જો તમે ઉર્દૂ, અરેબિક કે હિબ્રુ જેવી ભાષાઓ વાપરતા હોવ) મળતા બોક્સનું બહુ મહત્વ છે. આ ઇન્ફોબોક્સમાં સામાન્ય રીતે આપણને જોઇતી માહિતી ઉડતી નજરે મળી જાય છે. આ ઇન્ફોબોક્સ મૂકવા માટે પહેલા બહુ મહેનત કરવી પડતી હતી અને દરેક પેરામીટર (એટલે કે પરિમાણો) જાતે ઉમેરવા પડતા. ચિત્ર કે છબી પણ કોમન્સમાંથી શોધીને લેવી પડતી કે પછી અંગ્રેજી જેવાં સમૃદ્ધ વિકિપીડિયામાંથી કોપી-પેસ્ટ કરવું પડતું.

ગુજરાતી વિકિના અનિકેતભાઇની મહેનતથી હવે ઇન્ફોબોકસ પર્સન (ie Infobox person) હવે વિકિડેટા સંચાલિત કે આધારિત બન્યું છે. એટલે કે, કોઇપણ વ્યક્તિ વિશેના લેખમાં માત્ર નીચેનો કોડ (ie વિકિટેક્સ્ટ),

{{infobox person/Wikidata
| fetchwikidata = ALL
| onlysourced = no
}}

ઉમેરતા આપણને વિકિડેટામાંથી માહિતી મેળવતું ઇન્ફોબોક્સ મળી જશે. ઉદાહરણ તરીકે, આર. ડી. બર્મનના લેખમાં ઉમેરેલું ઇન્ફોબોક્સ આવું જોવા મળશે.

Screenshot_20171008_115818

તમે જોઇ શકો છો કે પેલા પેન્સિલ જેવા આઇકન પર ક્લિક કરતાં લેખનું વિકિડેટા પાનું ખૂલશે અને તમે ખૂટતી માહિતી ઉમેરી શકશો. હવે આગળનું કામ એ છે કે, જે પેરામીટર્સ ગુજરાતીમાં નથી એનું ભાષાંતર કરવું એટલે કે હવે વિકિડેટામાં યોગદાન આપવાનું બહાનું મળ્યું છે 🙂