ક્વોરા

પહેલા લોકો પુસ્તકાલયોમાં જઇને માહિતી શોધતા હતા, પછી એન્સાક્લોપિડીયા આવ્યો. પછી ગુગલ કે સર્ચ એન્જિન આવ્યા, પછી વિકિપીડિયા આવ્યું અને હવે લોકો ક્વોરામાં જઇને શોધે છે. જોકે ક્વોરામાં પૂછવામાં આવતા મોટાભાગના પ્રશ્નો એટલા ફાલતુ હોય છે કે એમાં કોઇ એક્સપર્ટ નોલેજની જરૂર હોતી જ નથી. હા, કેટલાક ઉત્તરો એકદમ મસ્ત અને ઉત્તમ હોય છે. સર્ચ એન્જિનમાં સરળ ક્વેરી વડે મોટાભાગના ક્વોરાના જવાબો શોધી શકાય છે. ટૂંકમાં, લોકો આળસુ બની રહ્યા છે. અને હવે એટલું ઓછું હતું એમાં એલેક્સા અને ગુગલ આસિસ્ટન્ટ દાટ વાળવા આવી રહ્યા છે!!

ગુગલ મેપ્સ – ઉપ્સ

* થોડા સમય પહેલાં ગુગલને એવું લાગ્યું કે તેમના મેપ્સમાં સ્થાનિક ભાષા વાપરીએ તો વધુ સારું. સારું જ કહેવાય પણ તેમને તેમાં “ઓટોમેટિક ટ્રાન્સલિટરેશન” – ભાષાંતર નહી, પણ “લિપ્યાંતરણ”ની મદદ લીધી અને પરિણામ કેવું આવ્યું તે તમે જોઇ શકો છો, છતાં પણ બે ઉદાહરણો તેને સમજવા પૂરતા છે. બાકી હસી હસીને પેટ દુખી જાય એવા ઉદાહરણો તો દરરોજ મળે છે.

PS: વિકિપીડિયામાં હવે નકશામાં લેબલનું ભાષાંતર કરી શકો છો, જોકે તે માટે સૌથી સહેલો રસ્તો ઓપનસ્ટ્રીટમેપમાં જઇને સુધારવાનો છે.

 

અપડેટ્સ – ૨૧૬

* છેલ્લે છેક ફેબ્રુઆરીમાં અપડેટ્સ લખ્યા પછી આજે ઘણાં સમયે અપડેટ્સ લખવાનું મન થયું છે. આ સમય ગાળામાં વેકેશન આવ્યું અને ઉપરથી ગયું. ઉત્તરાખંડની મુલાકાત લીધી હતી એની પોસ્ટ ડ્રાફ્ટમાં જ પડી રહી છે :/ આજની અપડેટ્સ મિક્સ-મસાલા છે, પણ સ્વાદિષ્ટ છે એ વાતની ખાતરી!

* turing – https://turingapp.ml/ – પ્રોગ્રામિંગ શીખવા માટેનો એક વધુ પ્રોગ્રામ મળ્યો છે એટલે કવિન માટે તે ફીટ છે કે નહી તે જોવામાં આવશે! કવિને સ્વિમિંગ ચાલુ કર્યું અને સારૂ એવું શીખી પણ લીધું એ વેકેશનની એક સૌથી સારી વાત રહી છે.

* વિકિપીડિયામાં જોઇએ તો થોડા સમયથી ફરી પાછો વધુ પડતો સક્રિય થયો છું. અમદાવાદ યુનિવર્સિટીમાં વર્કશોપ કરી તેમજ પ્રોજેક્ટ ટાઇગર સ્પર્ધામાં ભાગ લીધો તે મજાની ઘટનાઓ રહી.

નવા સરસ લેખોમાં જોઇએ તો, મહારાજ લાયબલ કેસ પરથી સૌરભ શાહે મહારાજ નવલકથા લખી હતી અને તે વિશે હવે મહારાજ લાયબલ કેસ અને કરસનદાસ મૂળજીના લેખો વિકિપીડિયામાં અનુક્રમે અનંત અને મારા દ્વારા બનાવવામાં આવ્યા છે. સુધારા-વધારા કરવા વિનંતી. કરસનદાસ મૂળજીના નામ પર માથેરાનમાં પુસ્તકાલય પણ છે એટલે હવે માથેરાનની મુલાકાત લઇએ ત્યારે ફોટો લેવામાં આવશે!

વ્યોમે પાણીપતની લડાઇઓ તેમજ મરાઠા સામ્રાજ્ય અને પરમવીર ચક્ર સન્માન પામેલા સૌ સૈનિકોના સરસ લેખો ગુજરાતી વિકિપીડિયામાં બનાવ્યા છે. તો બીજી બાજુ સુશાંતભાઇ, નિઝિલે અને અન્ય લોકોએ વિવિધ વિષયોના લેખોનું સરસ ભાષાંતર કર્યું છે.

અનંતની “સ્કેનર ગ્રાંટ”ની અરજી સફળ રહી છે. વધુને વધુ લોકો તેનો લાભ લે તેવી આશા. અમે વિકિમિડિયનને જોઇતા પુસ્તકોની આપ-લે માટે સંદર્ભ વિનિમય યોજના બનાવી છે – તે પણ એક આનંદના સમાચાર છે.

* વરસાદ શરૂ થયો છે, એટલે સાયકલિંગ ઠંડુ છે (જોકે મે અંતમાં ૨૦૦ કિમી બળીને આવ્યો, એ વાત અલગ છે). પણ, આવતા અઠવાડિયે ૧૨ કલાક સ્ટેડિયમ રન છે એટલે રનિંગ ગરમાગરમ છે. વધુમાં અમદાવાદની વર્કશોપ જોડે ૧૨ કલાક ADR રાત્રિ રનનો લાભ લેવામાં આવ્યો. ઓગસ્ટમાં ફરી ૧૨ કલાક મુંબઈ અલ્ટ્રાની યોજના છે, પણ મારી યોજનાઓ છેલ્લી ઘડીએ સફળ નથી થતી તેવી મિ. મોહનની યોજના હોય છે. જોઇએ હવે શું થાય છે 🙂

વેકેશન

* વેકેશન શરૂ થઇ ગયું છે, જોકે મારું વેકેશન તો પૂરું પણ થઇ ગયું છે. વેકેશનમાં કવિનના એક ક્લાસ બંધ કરાવવામાં આવ્યા છે અને એક બીજા ક્લાસ શરૂ કરવાનો પ્લાન છે, તો પણ તેને રમવા-રખડવાનો પૂરતો સમય મળે એનું ધ્યાન રાખેલું છે. જોકે, વેકેશનમાં સૌથી મોટો ત્રાસ નવરા લોકોનો છે, જે છોકરાઓને સોસાયટીના ગ્રાઉન્ડમાં રમવા દેતા નથી. સવારે-બપોરે-સાંજે ત્રણેય સમયે તેઓ કંઇને કંઇ વાંધા-વચકા કાઢવા માટે તૈયાર જ હોય છે. મને થાય છે કે આવા નવરાઓ કેમ વિકિપીડિયા એડિટ કરતા નથી કે કેમ સાયકલ ચલાવતા નથી? શા માટે દોડવાનું શરૂ કરતા નથી કે શા માટે નજીકના પુસ્તકાલયો મુલાકાત લેતા નથી? :/

બ્લોગના બાર વર્ષ

૧૨ વર્ષ પહેલાં આ બ્લોગ શરૂ થયેલો આ બ્લોગ હજુ ટીનએજર્સ બન્યો નથી. હજુ સુધી તો બ્લોગ-બ્લોગિંગમાં મઝા આવે છે. જોઇએ હવે ક્યારે આ મઝા પૂરી થાય છે. બ્લોગ-રનિંગ-સાયકલિંગ-જીવન. કોને અગ્રતા આપવી એ હજુ નક્કી નથી, પણ અત્યારે આ ચાર વસ્તુઓ લગભગ સમાંતર ચાલે છે. કોઇક વખત એમાંથી કોઇ આગળ નીકળે છે અને કોઇ પાછળ રહી જાય છે. પણ, એકંદરે ચારેયમાંથી કોઇ હાંફ્યું નથી.

એક સંબંધિત અને સરસ સમાચાર: ચંદ્રકાંત બક્ષી અને અન્ય કેટલાય લેખકોના મસ્ત ફોટાઓ સંજયભાઇએ વિકિપીડિયામાં અપલોડ કર્યા છે. કેટલાય વર્ષોની ઇચ્છા ફળી છે. સંજયભાઇ અને અનંતનો આભાર અને તેમના પરથી કેટલાય લોકો પ્રેરણા લે તેવી ઇચ્છા!

આ પણ જુઓ:
* ૩ વર્ષ: https://kartikm.wordpress.com/2009/03/25/3-years-2/
* ૪ વર્ષ: https://kartikm.wordpress.com/2010/03/25/not-yet-missing-blog/
* ૫ વર્ષ: https://kartikm.wordpress.com/2011/03/25/towards-6th-year/
* ૬ વર્ષ: https://kartikm.wordpress.com/2012/03/26/happy-birthday-my-blog/
* ૮ વર્ષ: https://kartikm.wordpress.com/2014/03/25/આઠ-વર્ષ/
* ૧૦ વર્ષ: https://kartikm.wordpress.com/2016/03/26/10-years-blog/

મામિલ

* થોડા સમય પહેલાં ઓફિસમાં ચર્ચા ચાલતી હતી કે આવતી મિટિંગ-કોન્ફરન્સ સમયે વીકએન્ડમાં ક્યાંય રાઇડ કરવા જઇએ. એ વખતે મામિલ શબ્દ અને તેનો વિકિપીડિયા લેખ જાણવા મળ્યો. તેમાં છબી ખૂટતી હતી એટલે પછી હું આ ટૂંકાક્ષરો માટે એકદમ યોગ્ય હોવાથી મારી પોતાની છબી લેખમાં અપલોડ કરવામાં આવી 😀

૨૦૧૭: કેટલાક આંકડાઓ…

* સૌ પહેલા તો સાયકલિંગ અને રનિંગ:

૨૦૧૭નું સરવૈયું

** સાયકલિંગ: ૯૮૭૬ કિમી

** રનિંગ: ૭૨૬ કિમી

* વિકિપીડિયા:

** ગુજરાતી વિકિપીડિયામાં ફેરફારો: ૮૦૯૬
** અંગ્રેજી વિકિપીડિયામાં ફેરફારો: ૪૩૧

આ લખું છું ત્યારે ૯૮૭૬ કિમી પૂરા કરવા માટે ૯ કિમી ખૂટતા હતા ત્યારે કવિનની સ્કૂલ આગળ જઇને તે પૂરા કર્યા તે વખતે ફોટો લીધેલો, જે કોમન્સમાં અપલોડ કર્યો છે એટલે ફેરફારોની સંખ્યા હજુ પણ વધશે! આખો દિવસ હજુ બાકી છે!!

અને હા, બાકીના આંકડાઓ તો મોહ-માયા છે. જેવાં કે, કેટલા લાઇક્સ આવ્યા કે કેટલી કોમેન્ટ્સ મળી 😀

આજની ટીપ

.. વિકિપીડિયા વાંચવા (કે તેમાં ફેરફાર કરવા માટે પણ) માટે લોગ-ઇન /પ્રવેશ કરવાની (અથવા એકાઉન્ટ / નવું ખાતું બનાવવાની પણ) જરૂર નથી!

વિકિડેટા આધારિત ઇન્ફોબોક્સ – હવે ગુજરાતી વિકિપીડિયા પર!

વિકિપીડિયા પર સામાન્ય રીતે કોઇપણ લેખમાં (ખાસ કરીને કોઇ વ્યક્તિ વિશેના) ઇન્ફોબોક્સ એટલે કે જમણી બાજુ (કે ડાબી બાજુ, જો તમે ઉર્દૂ, અરેબિક કે હિબ્રુ જેવી ભાષાઓ વાપરતા હોવ) મળતા બોક્સનું બહુ મહત્વ છે. આ ઇન્ફોબોક્સમાં સામાન્ય રીતે આપણને જોઇતી માહિતી ઉડતી નજરે મળી જાય છે. આ ઇન્ફોબોક્સ મૂકવા માટે પહેલા બહુ મહેનત કરવી પડતી હતી અને દરેક પેરામીટર (એટલે કે પરિમાણો) જાતે ઉમેરવા પડતા. ચિત્ર કે છબી પણ કોમન્સમાંથી શોધીને લેવી પડતી કે પછી અંગ્રેજી જેવાં સમૃદ્ધ વિકિપીડિયામાંથી કોપી-પેસ્ટ કરવું પડતું.

ગુજરાતી વિકિના અનિકેતભાઇની મહેનતથી હવે ઇન્ફોબોકસ પર્સન (ie Infobox person) હવે વિકિડેટા સંચાલિત કે આધારિત બન્યું છે. એટલે કે, કોઇપણ વ્યક્તિ વિશેના લેખમાં માત્ર નીચેનો કોડ (ie વિકિટેક્સ્ટ),

{{infobox person/Wikidata
| fetchwikidata = ALL
| onlysourced = no
}}

ઉમેરતા આપણને વિકિડેટામાંથી માહિતી મેળવતું ઇન્ફોબોક્સ મળી જશે. ઉદાહરણ તરીકે, આર. ડી. બર્મનના લેખમાં ઉમેરેલું ઇન્ફોબોક્સ આવું જોવા મળશે.

Screenshot_20171008_115818

તમે જોઇ શકો છો કે પેલા પેન્સિલ જેવા આઇકન પર ક્લિક કરતાં લેખનું વિકિડેટા પાનું ખૂલશે અને તમે ખૂટતી માહિતી ઉમેરી શકશો. હવે આગળનું કામ એ છે કે, જે પેરામીટર્સ ગુજરાતીમાં નથી એનું ભાષાંતર કરવું એટલે કે હવે વિકિડેટામાં યોગદાન આપવાનું બહાનું મળ્યું છે 🙂

અપડેટ્સ – ૨૦૬

* વેકેશન હવે પૂરુ થવા આવ્યું છે અને પુસ્તકો, યુનિફોર્મ અને મહત્વની વસ્તુ એવી “ફી” ભરવાની આવી રહી છે 🙂
* આજકાલ ઓપનસ્ટ્રિટમેપ પર અખતરો કરવાનો શોખ ઉપડ્યો છે એટલે એ અંગેની વધુ માહિતી આવતી પોસ્ટ્સમાં મળે તો નવાઇ નહી. હાલમાં થોડા ફેરફારો તેમાં કરીને હથોટી મેળવી રહ્યો છું, પણ વિકિડેટા કે વિકિપીડિયામાંથી તેમાં માહિતી કેવી રીતે મૂકી શકાય તેના પર કામ કરવામાં આવશે. આનો આડ ફાયદો સ્ટ્રાવા અને અન્ય એપ્સને પણ થશે એ નફામાં.
* મે મહીનામાં રનિંગ અને સાયકલિંગ બંને કમજોર રહ્યું. હવે આવતા અઠવાડિયે ૧૨ કલાક કેવી રીતે દોડાશે?!
* આજની લિનક્સ ટીપ: કોઇપણ યુનિકોડ અક્ષર ટાઇપ કરવા માટે, Ctrl + Shift + u + યુનિકોડ ક્રમાંક.

કાર્તિકબૉટ

IMG_20170311_091624

* હવે ખાટલે પડ્યા પડ્યા નવરા એવા મગજમાં શેતાની વિચારો આવે તેના કરતાં કંઇક સારું થાય એ માટે વચ્ચે-વચ્ચે સમય મળ્યે ગુજરાતી વિકિપીડિયા પર એક બૉટ કાર્તિકબૉટ (રોબૉટનું ટૂંકું નામ – બૉટ) ચલાવવામાં આવે છે (એમ તો ક્યારનોય ચાલુ છે, પણ હવે થોડો સ્માર્ટ બનાવવામાં આવેલો છે). બૉટ વડે કંટાળાજનક અને વારંવાર કરવા પડતાં ફેરફારો ઝડપથી કરી શકાય છે. દા.ત. ગુજરાતમાં નવા જિલ્લાઓ અને તાલુકાઓ બન્યા પછી તેનાં ગામોનાં નામ અને વિગતો બદલવી પડે એ જો જાતે કરવા જઇએ તો મહિનાઓ લાગે. કાર્તિકબૉટ વડે આ ફેરફારો (લગભગ ૧૫,૦૦૦ જેટલાં) માત્ર એક અઠવાડિયા જેટલાં સમયમાં કરી દેવાયા છે. હજુ ઘણું કામ બાકી છે, પણ બૉટ હજુ ચાલુ છે. એટલે કે જ્યાં સુધી હું અસ્તિત્વમાં છું અને વિકિપીડિયામાં યોગદાન આપુ છું – ત્યાં સુધી તો!

PS: આ આખું બૉટ ફ્રેમવર્ક પાયથોનમાં લખાયેલું છે અને અહીં તેના વિશે વધુ માહિતી મળી શકે છે.

PS II: મહારાષ્ટ્રમાં પાલઘર નજીક બૉટ નામનું ગામ છે, તેના પાટિયાનો ફોટો આવતી કોઇ રાઇડમાં લેવામાં આવશે 🙂

PS III: બોટ ગામનો ફોટો ઉમેરી દીધો છે અને વિકિપીડિયામાં પણ અપલોડ કરવામાં આવ્યો છે!

અપડેટ્સ – ૧૯૨

* પહેલાં કહ્યું હતું તેમ, ઓગસ્ટ મહિનો અત્યંત વ્યસ્ત રહ્યો. તેમ છતાંય,

** ગુજરાતી વિકિપીડિયામાં ફેરફારોની સંખ્યા – ૯૦૦+.
** વિકિડેટા (મોટાભાગે વિકિડેટા ગેમ્સ પરથી) – ૩૦૦૦+.
** રનિંગ – ૨૦૦ કિમી (છેલ્લા દિવસે!)
** સાયકલિંગ – ૬૩૬ કિમી (અહીં થોડું વધુ થઇ શકત, પણ ચંદીગઢ!)
** મુલાકાતો – ચંદીગઢ, ચીખલી અને બોરિવલી નેશનલ પાર્ક x ૨.

બોલો, બીજું શું જોઇએ?

અપડેટ્સ – ૧૯૦

* છેલ્લી પોસ્ટ ફ્રીજ મેગ્નેટ મેકમાંથી લખી હતી અને ઇ.સ. ૨૦૧૬ હોવા છતાં વર્ડપ્રેસ+મેક+ગુજરાતી ફોન્ટમાં લોચા થાય છે. બોલો. વિશ્વની શ્રેષ્ઠ ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ કહેવાય છે!

* આખું અઠવાડિયું આરામમાં ગયું. પેલી ૩૦૦ કિમીની રાઇડ પણ પડતી મૂકવામાં આવી. કારણ? કીટાણું. ભયંકર શરદી, કફ અને તાવને કારણે હજુ પણ અત્યંત નબળાઇ લાગે છે. કાલથી ફરીથી કામ પર લાગીશું, પણ દોડવા-સાયકલિંગમાંથી હજુ જ્યાં સુધી ગુમાવેલું વજન પાછું ન આવે ત્યાં સુધી આરામ છે.

* વિકિપીડિયાની ચંદીગઢ કોન્ફરન્સનું ફાઇનલ છે (એટલે કે ટિકિટ્સ, હોટેલ વગેરે). ત્યાં ફરીથી બધાંને મળવાની તેમજ તેમના અનુભવો જાણવાની મજા આવશે. ચંદીગઢ મારું ઉત્તર ભારતમાં સૌથી દૂર સુધી જોયેલું સ્થળ હશે. ના, અમે હજુ કાશ્મીર નથી ગયા 🙂 (કે હવે જવું પણ નથી. હા, લદાખ-લેહ સાયકલ લઇને ક્યારેક જઇશું).

વિકિમીડિયા કોમન્સમાં કેવી રીતે ફાળો આપશો?

* વિકિપીડિયા પર ફોટાઓ (અને અન્ય મિડિઆ) અપલોડ કરવા માટે ‘કોમન્સ‘ નામની વેબસાઇટનો ઉપયોગ થાય છે. કોઇપણ વિકિપીડિયા આ કોમન્સમાંથી ચિત્રો, વિડિઓ વગેરે વાપરી શકે છે એટલે એને કોમન્સ કહે છે. બાકી, આ સરસ વસ્તુ છે. ૨૦૧૧માં જ્યારે અમે વિકિપીડિયા ટેક્સ અમદાવાદમાં ભાગ લીધો ત્યારે અમદાવાદ શહેરના ઘણાં ફોટાઓ પાડેલા, અપલોડ કરેલા અને તે અસંખ્ય લેખોમાં વપરાયા છે.

આ ઉપરાંત, એક ઉદાહરણ મારું પોતાનું. ૨૦૦૬માં એટલે કે ૧૦ વર્ષ પહેલાં અમારા બજેટ મુજબ અમે હનીમૂન માટે માઉન્ટ આબુ ગયેલા ત્યારે ત્યાંથી વળતા અંબાજી અને ત્યાંથી કોટેશ્વર ગયેલા. ગઇકાલે જૂનાં ફોટાઓ ફંફોસતો હતો ત્યારે કોટેશ્વરનો ફોટો જોવા મળ્યો અને વિકિપીડિયામાં તેના લેખ અને અન્ય જગ્યાઓ પર જોયું તો કોટેશ્વરનો કોઇ ફોટો નહોતો. તરત જ અપલોડ કરવામાં આવ્યો.

તે ફોટો તે . તો તમે હનીમૂન પર ગયા હોવ અથવા જાવ તો.. 🙂

અપડેટ્સ – ૧૮૨

* પેલા નવાં મળેલાં મેકબૂક માટે સ્લિવ શોધતો હતો તો ખબર પડીકે તેની સ્લિવ તો આપણાં શર્ટ કરતાંય મોંઘી આવે. એટલિસ્ટ, પ્રોજેક્ટરનું કન્વર્ટર તો ઓફિસમાંથી લઇ આવ્યો છું એટલે એટલો ખર્ચો ઓછો છે. હવે, ક્યાંકથી ૧૦૦ રુપિયાની અંદર વાળું માપોમાપ અને ચપોચપ કવર શોધી રહ્યો છું. હાલમાં તો ક્યાંય જવાનું નથી એટલે ચાલશે. મેકબૂકનો આમેય હાલમાં ઉપયોગ ચાનો કપ મુકવા જ થાય છે 😀

* જર્મન શીખવાનું ધીમું પણ બરોબર ચાલે છે. એક જર્મન-અંગ્રેજી-જર્મન શબ્દકોશ મંગાવેલો છે, પણ હાલમાં તો નવાં શીખેલા ૨૦૦ શબ્દો પૂરતાં છે. થોડા આત્મવિશ્વાસ પછી વિકિપીડિયા વાંચવાનું શરુ કરીશ. પેલા સિમ્પલ અંગ્રેજી વિકિપીડિયાની જેમ સિમ્પલ જર્મન વિકિપીડિયા પણ હોવું જોઇએ.

* કવિનની પરીક્ષાઓ આવી રહી છે, પણ એ પહેલાં હોળી-ધુળેટી આવી રહી છે. વિચિત્ર રીતે કવિનને હોળીમાં રજા છે, પણ ધુળેટીમાં નથી. PS: મારે પણ રજાઓ નથી.

* દોડવાનું ઓકે-ઓકે ચાલી રહ્યું છે, આટલા વર્ષો પછીયે સવારે વહેલા ઉઠવાનો કંટાળો આવે છે. (નવી) સાયકલ કદાચ આજ-કાલમાં આવે પણ ખરી.

* સત્યમેવ જયતે માત્ર ફેસબુક-વોટ્સએપમાં પોસ્ટ કરવા કે ફોર્વડ કરવા માટે જ હોય છે, જીવનમાં (ie રીઅલ લાઇફ) સત્યનો સાથ આપવો અઘરો છે.